Bloggfćrslur mánađarins, febrúar 2009

Gerđuberg og vetrarhátíđ

Viđ stöndum í ţakkarskuld viđ Gerđuberg fyrir ađkomnu ţeirra ađ vetrarhátíđ. Í Gerđubergi voru börn og barnamenning í fyrirrúmi. Laugardagurinn var tileinkađur börnum. Atriđi ţar sem börn, mömmur, pabbar, afar og ömmur tóku sameiginlega ţátt. Ţegar ég kom ţangađ iđađi húsiđ af lífi en samtímis ró. Glöđ börn og glađir fullorđnir. Gerđuberg gerir sér vel grein fyrir nauđsyn ţess ađ skapa dagskrá ţar sem börn geta veriđ ţátttakendur, ţar sem áherslan er á menningu međ börnum en ekki afţreyingu eđa menningu fyrir börn. Í Gerđubergi gerir fólk sér líka grein fyrir ađ til ţess ađ börn lćri ađ njót menningar ţurfa ţau ađ komast í tćri viđ hana. Ég hitti t.d. fólk á laugardag sem sjálft sótti Gerđuberg sem börn og vildi ađ ţeirra börn upplifđu ţađ sama.  

Ég ţekki marga sem eiga sér draum um barnamenningarhús, sem opiđ vćri fyrir börn og fullorđan saman. Stađur til ađ koma og gera. Vera skapandi og til ađ skynja. Hús sem byggir á hugmyndinni um barnamenningu bćđi fyrir börn og međ börnum. Ţeir sem komu í Gerđuberg á laugardag skilja hvađ veriđ er ađ rćđa um.

Sýningin á myndskreytingu barnabóka er afar áhugaverđ og ég hvet sem flesta til ađ skođa hana.

Lifandi kviksjá

Arna Valsdóttir var međ lifandi kviksjá í Gerđubergi. Ţegar ég kom var stöđugur straumur barna og fullorđinna til ađ prufa og ţora, láta reyna á hug og líkama. Í salnum var mikill ró yfir öllu og öllum en samtímis ótrúlega fallegir hlutir ađ gerast.

Ég hitti líka Elfu Lilju Gísladóttur tónlistarkonu sem sýndi mér nýja bók um börn og tónlist sem hún gefur út. Ég ćtla ađ skrifa sér blogg um hana í vikunni. 


Skjálfandi grísir og árćđnir kettlingar

"ţađ ert sko ţú, ... Ţú ert sko stórkostlegur, ţađ geislar af ţér eins og af sjálfri sólinni." Svara grísirnir skjálfandi. 

Ég hef veriđ ađ velta fyrir mér hvort ţađ hvađa barnabćkur eru lesnar í leikskólum og hvort  innihald ţeirra sé ekki forvitnilegt rannsóknarefni. Ađ greina innihald t.d. međ tilliti til birtingarmynd kynjanna og kímni.  Hvort tveggja afar mikilvćgir ţćttir.

Barnabćkur fylgja leikskólum. Á flestum ţeirra er til nokkuđ gott safn barnabóka sem síđan er bćtt upp međ heimsóknum á bókasöfn. Ţar sem ég var leikskólastjóri var veglegt barnabókasafn til. Viđ lögđum metnađ í ađ kaupa inn og viđhalda ţeim bókum sem viđ áttum. Allar bćkur voru  plastađar og ef ţćr fóru ađ lýjast voru ţćr teknar til hliđar og gert viđ. Sumar ţreyttar perlur voru bara skođađar og lesnar međ starfsfólki. Lágu annars ekki frammi.  Bćkur voru hluti af umhverfinu.

Ţema

Á mínum leikskóla var á ţessum tíma unniđ eftir ţemum sem ákveđin voru tvisvar til ţrisvar sinnum á ári. Í kjölfariđ fékk ákveđinn hópur ţađ verkefni ađ fara yfir og taka saman bćkur sem hentuđu ţemanu, finna vísur og ljóđ sem viđ ćtluđum ađ leggja áherslu á í tengslum viđ ţemađ.  Ţetta voru vinnubrögđ sem allir voru ánćgđir međ.  Bćkurnar voru teknar til hliđar, ljóđ, ţulur og söngvar sett saman möppu. Viđ útbjuggum ákveđiđ kerfi  til ađ syngja eftir.  Viđ teiknuđum myndir á karton og lagatextarnir voru skrifađir aftan á. Settum sem markmiđ ađ á ţessum og ţessum tíma ćtti börnin ađ kunna x marga texta, ţulur og ljóđ.  

Samverustundir

Í leikskólanum voru samverustundir daglega, yfirleitt tvisvar á dag ţar sem bćkur voru lesnar, ţulur sagđar, sungiđ og dagleg mál rćdd.  Í leikskólanum var líka yfirleitt hlustađ á sögur af geisladiskum eđa af bandi í hvíldarstund barnanna eđa lesnar framhaldssögur. Sögur Ole Lund Kirkegaard , Guđrúnar Helgadóttur og  Astrid Lindgren voru á ţessum tíma vinsćlar. Sögur í hvíldartímum voru sjaldnast vandamál en annađ átti viđ um samverustundir, ţćr áttu til ađ verđa handahófskenndar.

Ástćđan var ađ viđ starfsfólkiđ rúlluđ á milli ţessara stunda og ţá gat ţađ komiđ fyrir ađ margir voru ađ lesa sömu bćkurnar. Og ţó ađ börnum ţyki oft gaman ađ hlusta á endurtekningu ţá getur of mikil endurtekning veriđ  ţreytandi. Viđ rćddum málin og komumst ađ ţví viđ yrđum ađ koma okkur upp kerfi.  Kerfiđ okkar var mjög einfalt, á ţeim stađ sem samverustundin fór fram var klippispjald, međ áföstum blýanti og eyđublađi sem viđ útbjuggum.  Á eyđublađiđ skráđi hver ţćr bćkur sem hann var ađ lesa og hver las og dagsetningu. Međ ţessu móti var ţess krafist af öllu starfsfólki ađ ţađ undirbyggi sína samverustund, ađ fram fćri međvitađ val um ţađ sem lesa ćtti. Ađ happa og glappa ađferđin vćri ekki í fyrirrúmi.  Auđvitađ gilti áfram ađ börnin komu međ bćkur ađ heiman eđa ađ óskabćkur vćru lesnar.

Forvitnilegt ađ skođa betur

Undafarnar vikur hef ég veriđ ađ velta fyrir mér barnabókum, sérstaklega úr frá kynbundnu innihaldi ţeirra og kímni. Ég velti fyrir mér hvađa bćkur er veriđ ađ lesa í leikskólum landsins og hvernig stađiđ er ađ vali á bókum, bćđi ţeim sem lesnar eru hverju sinni og ţeim keyptar eru inn í leikskólann.  Ég hef veriđ ađ skođa margar bćkur sem eru nú vinsćlar á međal leikskólabarna.  Sérstakleg hef ég velt fyrir mér ţeirri mynd sem dregin er upp af kynjunum. Hver er birtingarmynd kvenna og karla, drengja og stúlkna í ţessum bókum? Hverjir eru t.d. gerendur í bókunum og í hverju er gjörningar ţeirra fólgnir?

  

Snúđur og Snćlda 001

Sígild Snúđur og Snćlda. Snćlda árćđin og úrrćđagóđ. Snćlda sem er samkvćmt frćđum dagsins í dag er, "genderbender". 

öskubusku systir ađ gomma í  sig

Vonda stjúpsystirin akfeit úđar í sig sćlgćti á ballinu á međan hin fíngerđa Öskubuska dansar viđ prinsinn.

lubbi lundi

 

Stelpan á lopapeysi og gallabuxum sem fer međ pabba og finnur lundapysju.

hver er flottastur grísir

 Hinn stórskemmtlegi, sjálflćgi, úlfur sem hrćđir alla til samţykkis.


Svartur himinn

Í áranna rás hef ég veriđ upptekin af ţví hvernig viđ upplifum náttúruna í borginni. Ţegar ég var ađ lćra ađ verđa fóstra gerđum viđ verkefni sem byggđist á ţví ađ setja fram hugmyndir um  draumaleikskólann. Flestir höfđu hann í útjađri byggđar, ţar sem stutt var í náttúruna. En raunin er ađ fćstir leikskólar eru ţannig stađsettir.  

Međ tíđ og tíma hafa mínar hugmyndir um náttúrupplifun breyst, nú er ég upptekin af ţví ađ upplifa náttúruna ţar sem ég er stödd hverju sinni. Heiman frá mér sé ég niđur á tjörn. Ég sé fuglana leika á tjörninni, ég sé starrabreiđur í trjánum í ljósaskiptum, sé himininn verđa eitt augnablik svartan. Ég fylgist međ leik hrafnanna, svifi ţeirra og setum á ljósastaurum. Ég horfi á liti himinsins, stundum bláan, gráan, fjólubláan, bleikan, gulan, svartan og allt ţar á milli. Ég horfi á jörđina mjúka, hlýja, hvíta, gráa, harđa, blauta. Fylgist međ úrkomunni. Sé gróđurinn spretta fram og dafna, sé hann breyta um lit og lögun. Ég upplifi árstíđir og vindinn. Ég er nefnilega fyrir löngu búin ađ átta mig á ţví ađ náttúran er ekki eitthvađ utan viđ allt, hún er hluti af öllu.

Upplifun okkar Sturlu 

En núna hef ég líka eignast félaga til ađ upplifa ţetta allt međ. Viđ förum í gönguferđir og leitum af kisum, hundum, fuglum og sérstaklega krummum. Í dag fórum viđ í eina svona ferđ, ég og Sturla. Fyrst gengum viđ hćgt út götuna og heilsuđum ţeim kisum sem á vegi okkar urđu. Viđ sáum smáfugla í trjánum, krumma taka sig upp viđ höfnina og svífa yfir okkur. Á tjörninni gáfum viđ gráđugum gćsum, einstaka álft og feimnum öndum brauđ. Viđ heyrđum kurr dúfnanna og garg í álftum sem allt yfirgnćfđu. Viđ skođuđum myndirnar á tjarnarbakkanum af fuglunum og fylgdumst međ mannfólkinu. Á leiđinni heim stoppuđum viđ runna og Sturla nuddađi nefinu upp viđ hann og datt svo inn í hann. Í ljósaskiptunum í dag ţegar starrinn fór ađ safnast saman til ađ ferđast í náttstađ, fylltust allir trjátoppar og sjónvarpsgreiđur í götunni, svo ţegar ţeir tóku sig upp, allir sem einn, sagđi Sturla vááááá og klappađi saman lófunum.

Viđ Sturla ţurfum ekki ađ fara upp í Heiđmörk, í Elliđaárdal eđa annađ til ađ upplifa náttúruna, viđ ţurfum rétt ađ stíga út og ţarna bíđur hún eftir okkur í öllu sínu veldi. Bíđur eftir ađ viđ tókum eftir henni, virđum og elskum. Ađ viđ kennum litlu börnunum okkar ţađ sama. 

ps. Sturla er ađ byrja ađ tala og fyrstu orđin fyrir utan mamma, pabbi og afi eru gisa, úa og ummmi.  Og vísnabókin međ dýramyndum og vísum er hans uppáhaldsbók.   


Bréf Davíđs

Vil benda á bloggfćrslu ţar sem fariđ er yfir bréfaskriftir Davíđs úr ráđherrastól. Í fćrslunni er endurbirt 10 ára gömul fréttaskýringargrein úr Degi eftir Friđrik Ţór Guđmundsson. Ţar er ađ finna nokkur merkileg bréf sem Davíđ sendi í sinni ráherratíđ. Ég býst ekki viđ ađ Björn hafi fellt sig viđ ţau bréf, enda varla í anda góđar stjórnsýslu. Ţađ kom mér reyndar á óvart ađ mogginn rauf fréttatengsl viđ fćrsluna hans Friđriks. Ákvörđun sem ég skil ekki alveg.  

En ţađ má Davíđ eiga ađ hann á góđa vini sem styđja viđ bakiđ á honum. Held samt ađ ţađ vćri líka gott ef hann ćtti góđa vini sem tćkju á sig ţau óţćgindi ađ gera honum grein fyrir stöđu sinni eins og hún snýr ađ stćrstum hluta ţjóđarinnar.

 

Viđbót

Búiđ er ađ tengja fćrsluna aftur viđ fréttina og er ţađ vel.  Ég heyrđi líka ađ bréf  Davíđs til Sverris ţá Landsbankastjóra var lesiđ upp í fréttatíma RUV áđan.


mbl.is Björn: Réttmćt ábending Davíđs
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Mađurinn sem veitti ríkisstjórninni náđarhöggiđ

Sturla Böđvarsson hefur ákveđiđ ađ láta af störfum á Alţingi. Honum hugnađist ekki ađ vera ofurliđi borinn í kosningu, sérstaklega vegna ţess ađ hann vann störf sín svo vel.  En auđvitađ er undirliggjandi ţađ viđhorf ađ sjálfstćđismenn eigi stól forseta. Hann hefur veriđ "feitt brauđ" handa stjórnmálamönnum sem allir vissu ađ vćru búnir međ sitt pólitíska líf.

Kannski stóđ Sturla sig vel sem forseti um ţađ má sjálfsagt deila en hann gerđi ţađ ekki undir ţví álagi sem var í ţinginu eftir jólafríiđ. Ţá sýndi hann mikla vanhćfni í ađ lesa í ađstćđur.

Vissulega bar Sturla ekki einn ábyrgđ á klúđrinu í ţinginu daginn sem ţađ hóf störf eftir jólafrí, (frí sem var ansi langt í ljósi ástandsins), en hann bar á ţví mesta ábyrgđ, hann var jú forseti ţingsins. Ţađ var ţessi fína málaskrá hans sem fyllti mćlinn og gerđi ţađ ađ verkum ađ ţúsundir venjulegra borgara streymdu niđur á Austurvöll međ búsáhöldin, gjörsamlega misbođiđ. Dómgreindarskorturinn í alţingishúsinu var algjör, vanmáttur ríkisstjórnarinnar og ráđleysi opinberuđust ţjóđinni sem aldrei fyrr. Á sinn hátt má segja ađ Sturla hafi veitt ríkisstjórninni náđarhöggiđ. Ég er viss um ađ margir landsmenn telja sig standa í ţakkarskuld viđ hann vegna ţess.

Persónulega tel ég ađ Sturla hefđu átt ađ hćtta afskipti af pólitík, axla ráđherraábyrgđ, eftir hvert klúđriđ á fćtur öđru viđ rannsókn á flugslysinu í Skerjafirđi, ađdraganda ţess og eftirmálum. Ţar sem sambćrileg vandamál og viđ stöndum frammi fyrir í dag viđ rannsókn á bankamálinu komu kannski berlegast í ljós. Vanhćfni sem m.a. orsakast af smćđ samfélagins, af miklum og sterkum vina- og ćttartengslum. 

 

ES. Paranoja sjálfstćđismanna gagnvart Ólafi Ragnari er orđin sambćrileg paranoju Jóns Ásgeirs gagnvart Davíđ, bćđi jafn vandrćđalegt ađ verđa vitni ađ.


mbl.is Sturla og Herdís hćtta
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Dagur leikskólans - hún hefur verulega ţörf fyrir leikskóla.

Ţar sem konan ţarf greinilega verulega á leikskóla ađ halda í framtíđinni, ţá er ekki úr vegi ađ vekja athygli á grein eftir formann og varaformann Félags leikskólakennarasem finna má á vef Kennarasambands Íslands. Ţar sem fjallađ er um gangsemi og gćđi leikskólans.  Annars má bćta viđ ađ ég las áđan eftirfarandi á fésbókinni (klukkan 17.40)

Ingibjörg Kristleifsdóttirwrote
at 8:26pm on February 3rd, 2009
Viđ Björg sendum grein í Mbl en ţeir vildu hana ekki af ţví ađ hún var tileinkuđ ákv. degi. Fć hjálp á morgun til ađ setja hana hér inn.

Ég verđ ađ viđurkenna ađ mér finnst ţetta sérkennilegt mat, velti fyrir mér hvort sama gilti ef  dagurinn vćri helgađur öđru en börnum. Ţađ segir mér enginn ađ allri umfjöllun hafi veriđ sleppt um Dag íslenskrar tungu sem dćmi. Mogginn hefđi í ţađ minnst mátt fjalla um leikskólann og leikskólabörn í tilefni dagsins, jafnvel ţrátt fyrir ađ hafna ađsendri grein. Í ţví felst ţjónusta viđ lesendur og málefniđ.

Af vef Kennarasambandsins  

Dagurinn í dag er merkilegur – góđan dag!

Dagur leikskólans 6. febrúar er nú haldinn í annađ sinn. Félag leikskólakennara, í samvinnu viđ menntamálaráđuneyti, Samband íslenskra sveitarfélag og Heimili og skóla kom deginum á laggirnar í fyrra undir yfirskriftinni „Viđ bjóđum góđan dag – alla daga“. Markmiđiđ međ deginum er ađ vekja jákvćđa umrćđu og athygli á ţví fjölbreytta starfi sem unniđ er í leikskólum. Hver og einn skóli og sveitarfélag hefur algjörlega frjálsar hendur um hvađ er gert til ađ vekja athygli á skólastarfinu og deginum.

Gaman
Gott leikskólastarf einkennist m.a. af ţví ađ skipulagning og innihald taki miđ af ţví ađ börnunum ţyki gaman, ţau njóti sín og hafi alltaf ögrandi og skemmtileg viđfangsefni ađ fást viđ. Leikskólakennarar og annađ starfsfólk leikskóla er svo heppiđ, ef svo má ađ orđi komast, ađ ađalnámskrá leikskóla er mjög víđur rammi sem leyfir fjölbreytt skipulag og möguleika á margvíslegum leiđum til ađ ná markmiđum í skólanámskrá. Ţađ er ekki síst ţađ sem gerir leikskólastarf ađlađandi og eftirsóknarvert.

Gagnlegt
Ţađ er ţekkt ađ vellíđan er ein af forsendunum fyrir ţví ađ nám eigi sér stađ. Til ađ öđlast merkingarbćra ţekkingu og ţroska ţarf manni ađ líđa vel. Í leikskóla fer fram mikill lćrdómur. Ţađ er óumdeilt ađ leikskólanám er afar gagnlegt í nútímasamfélagi ţví ţađ byggir markvisst undir ţađ sem á eftir kemur og stuđlar ennfremur ađ jafnrétti međal barnanna. Leikskólinn hefur ţróast, bćđi hvađ varđar innihald námsins og ađra ţjónustu. Hann mćtir ţörfum barna vel og kröfum foreldra, vinnumarkađar og samfélags um leiđ. Skólafólk ţarf ađ hafa ţetta allt í huga og ţróa áfram í góđri samvinnu viđ foreldra og rekstrarađila.

Glćsilegt
Leikskólar á Íslandi vekja athygli kennara í öđrum löndum. Ţađ er eftir ţví tekiđ hversu vandađir skólarnir eru og hversu faglegt og fjölbreytt starfiđ er. Ekki síst vekur eftirtekt, ef ekki öfund, hversu löggjafinn hefur veriđ framsýnn og markađ leikskólanum lagalegan sess til jafns viđ önnur skólastig. Ţađ er ástćđa til ađ vekja athygli á ţessu viđ hvert tćkifćri sem gefst, ekki síst til ađ viđhalda ţeirri góđu ímynd sem hefur skapast. Í ţessu skiptir viđhorf leikskólakennara mestu máli. Ađ tala um starfiđ, fagiđ og starfsvettvanginn af virđingu og alúđ er besta og ódýrasta kynning sem völ er á. Höldum ţví áfram hvernig sem árar í samfélaginu.

Björg Bjarnadóttir formađur og Ingibjörg Kristleifsdóttir varaformađur Félags leikskólakennara

 


mbl.is Langađi í eitt barn enn
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

"Plís" Katrín Jakobsdóttir viltu skođa ţetta

Tiltektir, eru ordrur dagsins. Í mörg ár hef ég og fleiri leikskólakennarar velt fyrir okkur hvers vegna ţađ ráđuneyti sem fer međ málefni leikskólans hefur ekki starfandi sérfrćđing á ţví sviđ, leikskólakennara. En ţađ fer ađ nálgast áratuginn síđan ađ síđasti og lengst af eini leikskólakennarinn lét af störfum ţar. Ég veit ađ Félag leikskólakennara hefur margoft í gegn um árin, í ráđherratíđ núverandi og fyrrverandi ráđherra spurst fyrir um ţađ sama. Ţađ hlýtur ađ teljast slćm stjórnsýsla ađ í fagráđuneyti sé ekki ein einasta manneskja sem hefur yfirgripsmikla ţekkingu á málefninu.  

Á annars glćsilegu Menntaţingi síđasta menntamálaráherra í september s.l. sagđi fulltrúi leikskólans frá ţví ađ henni hefđi veriđ bođiđ ađ tala deginum áđur. Á auglýstri dagskrár var ekki ađ finna fulltrúa leikskólans og ţađ var ekki fyrr en leikskólakennarar gerđu athugasemd ađ ţessu var kippt í liđin. Dćmigert klúđur vegna ţess ađ ekki er leikskólamanneskja í ráđuneytinu. Ţađ ţćtti sjálfsagt merkilegt ef ekki starfađi einn einasti sérfrćđingur á sviđi lögfrćđi í dómsmálaráđuneytinu.  

Ég velti líka fyrir mér hversu margir starfsmenn ráđuneyta eru í óauglýstum stöđum sem byrjuđu kannski međ tímabundnum ráđningum.  Mér ţćtti vert ađ nýr menntamálaráđherra (sem ađrir ráđherrar) létu kanna hversu oft hefur veriđ fariđ á svig viđ lög um ađ auglýsa störf opinberra starfsmanna og ţeir ráđnir í verkefnastjóra og tímabundnar sérfrćđingsstöđur sem hafa svo ekkert veriđ sérlega tímabundnar. Slíkt fyrirkomulag byggir undir tortryggni og ber međ sér spillingu. Ég er ekki ađ halda ţví fram ađ allt ţađ fólk sem hefur veriđ ráđiđ á slíkum forsendum sé óhćft. En ţađ hefur yfir sér dökkt ský sem ţarf ađ sópa frá. Ţađ er hluti af siđbót hins nýja Íslands.

Í dag er Dagur leikskólans og margir leikskólar gera sér og öđrum dagamun í tilefni ţess. En dagurinn er líka afmćlisdagur stéttarfélags leikskólakennara sem var fyrst stofnađ ţennan dag 1950. Ţegar leikskólakennarar gerđu í fyrsta sinn kröfur um kjarasamning áriđ 1950 mćttu ţćr nokkuđ sérstökum viđhorfum hjá viđsemjendum sínum

"Ţađ vćri makalaus ósvífni af ţessari nýju stétt ađ gera kröfur um kaup og kjör ... Viđ fengum ađ heyra ţađ ađ ţađ góđa fólk sem barist hafđi fyrir stofnun Uppeldisskóla Sumargjafar hefđi aldrei trúađ ţví ađ námsmeyjar ćttu eftir ađ haga sér svona ósvífiđ. Í blómstruđum kjólum." (Davíđ Ólafsson 2000: 24)  

Stundum finnst mér eins og viđ séum enn ađ berjast viđ sambćrileg viđhorf. Ţađ eru ađrir sem eiga ađ hafa faglegt vit fyrir okkur, störfum okkar og starfsađstćđum. Í afmćlisgjöf til leikskólakennara og sem gjöf til barna ţessa lands, viltu, plís, skođa ţessi mál Katrín.  

 

Úr bloggfćrslu minni í september

"Umkvörtunarefni mitt viđ ráđuneyti menntamála 

Annars er ţađ mitt helsta umkvörtunarefni viđ ráđuneyti menntamála sem hefur faglegt eftirlit međ starfi leikskóla og ber á ţví ábyrgđ ađ ţar hefur ekki starfađ leikskólakennari síđan Svandís Skúladóttir fór á eftirlaun á síđustu öld. Mér finnst ţađ alveg ótrúleg móđgun viđ leikskólakennara ađ ţar hafa menn ekki taliđ ţörf á ađ nýta sér ţekkingu ţeirra ađ stađaldri. Ţađ er ekki nóg ađ kalla til fólk í starfshópa inn á milli. Ég veit ađ stéttarfélag leikskólakennara hefur í gegn um tíđin gert viđ ţetta athugasemdir en fyrir tómum eyrum. Kannski var undirbúningur ráđuneytisins fyrir málstofuna um leikskólann lýsandi dćmi um viđhorf ráđuneytisins gagnvart leikskólanum eđa einmitt afleiđing ţess ađ ţar starfar enginn leikskólakennari. "

 


Fyrirsjáanlegt

Ţađ skipti í raun ekki máli hvort Baldur vissi eđa vissi ekki um stöđu bankans ţegar hann seldi. Ţađ ađ hann hafi átt í bankanum fyrir fleiri milljónir og ađ hann seldi á krítískum tímapunkti er nóg til ađ varpa rýrđ á orđspor hans. Ţađ ađ fáir hafi vitađ um eignarhluta hans getur bent til ţess ađ hann hafi sjálfur gert sér grein fyrir ađ hann var á gráu svćđi. Sennilega kom tilfćrsla í starfi Baldri sjálfum minnst á óvart.

Ég taldi fyrir löngu ađ hann yrđi látinn fjúka viđ stjórnarskipti, vćri óţćgilegt "lík" í lestinni sem enginn vildi hafa međ. Ţađ er eitt ađ vera í sérverkefnum og annađ ađ vera ráđuneytisstjóri. Ég óska Baldri velfarnađar í nýju starfi.

 


mbl.is Baldur í leyfi?
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hver verđur arfur búsáhaldabyltingarinnar?

Kaflinn sem ég las í gćr í anarkírćđunum er eftir Emmu Goodman frá 1924 og fjallar um hvers vegna byltingin í Rússlandi misheppnađist. Ađalniđurstađa Emmu var meginbreyting stjórnarfarsins hefđi fólgist í ađ ađ skipta um toppa, einu alrćđisvaldi hafi í raun veriđ skipt úr fyrir annađ. Ađ áfram hefđi veriđ hugmyndafrćđi um stjórn og rétt ríkisins til ţess ađ móta og stýra hegđun ţegnanna. Ríkiđ stjórnađi fólkinu sem fyrr og nýjar elítur búnar til. Til ađ byltingar geti gengiđ upp ţarf ađ eiga sér stađ bylting hugarfarsins, bylting grunngilda og hugmynda um mannréttindi til handa öllum. Ţađ ţurfi m.ö.o. ađ umbylta gildismati og vinnubrögđum. Einungis ţá er bylting međ öllum sínum fórnarkostnađi réttlćtanleg ađ mati Emmu.

Nú má velta fyrir sér hver verđur arfleiđ búsáhaldabyltingarinnar? Verđur ţađ skipti á ráđandi öflum, nýtt fólk ađ kjötkötlunum, en áfram kjötkatlar. Eđa verđur ţađ eitthvađ meira. Tekst okkur ađ endurskilgreina og endurskapa grunngildi samfélagsins. Verđur til dćmis meira virđi ađ vinna međ fólki, sinna börnum og gamalmennum en peningum? Hvernig ćtlum viđ ađ skilgreina lýđrćđi, rétt ţeirra sem hafa meirihluta til ađ stjórna í skjóli ţess. Eđa skyldur ţeirra sem í meirihluta eru til ađ hlusta og taka tillit til allra. Líka ţeirra sem eru á jađrinum? Felur vald fyrst og fremst í sér rétt eđa er ţađ skilgreint út frá skyldum. 

Mér finnst athyglisvert ađ greining Emmu Goodman er rituđ rétt eftir byltinguna og hún er merkilega nákvćm. Hún er holl lesning.

 

Hér má lesa sjálfsćvisögu Emmu Goodman


Af pólitískri hugmyndafrćđi unglingsáranna

Á mínum ungdómsárum las ég eins og ungu fólki er líkt töluvert um pólitík, ţađ var anarkisminn sem átti hug minn og heillađi mig meira en ađrar stefnur. Ég svalg í mig frásagnir af Parísarkommúnum og ţátttöku anarkista í borgarastyrjöldinni á Spáni. Ţađ sem heillađi mig var hugmyndin um ţátttöku og samrćđu. Hugmynd um ađ elítur vćru samfélaginu hćttulegar.  Ég velti heilmikiđ fyrir mér hvernig samfélagsleg stjórn gćti átt sér stađ í anarkísku samfélagi.  Margt af ţví sem anarkistar hafa haldiđ á lofti er í dag hluti af hugmyndum okkar um samfélagiđ, umrćđa sem tengist ţátttökulýđrćđi, um áhrif borgarana  á eigiđ líf, vinnustađarlýđrćđi, meira ađ segja  má telja ađ vinnubrögđ sem lögđ eru til í tengslum stađardagskrá 21 byggi á arfleiđ anarkismans.  Anarkisminn sem ég las (eđa eins og ég las hann) var nefnilega andsvar viđ forrćđishyggju kapítalismans og kommúnismans.  Hann var nćr hinum sósíalísku syndíkalistum sem trúđu á mátt stéttarfélaga til áhrifa í samfélaginu. Stéttarfélaga ţar sem fólk sameinađist um tiltekin gildi og vinnubrögđ.  Kannski  var ţađ líka ţess vegna ađ ţegar ég hóf afskipti af stjórnmálum, valdi ég ađ gera ţađ innan míns stéttarfélags. Síđan eru liđin mörg ár og ég verđ ađ viđurkenna ađ ég komst ađ ţví ađ innan stéttarfélaga var elítuhugmyndafrćđin og valdabaráttan grasserandi. Ţar tíđkuđust "sellufundir" í ýmsum formum. Ţađ var ţar sem ég sá ađ ég gat alveg eins veriđ í pólitískum flokki, baktjaldafrćđin byggđu á sömu lögmálum og ef ég vildi breyta samfélaginu yrđi ég ađ gera ţađ innan frá. Svo fór ég í prófkjör og líka í frambođ. Meira ađ segja tvisvar, ekki ofarlega á lista. Sat í nokkrum nefndum. Skal viđurkenna ađ ég varđ samt frekar móđguđ ţegar mér var bođiđ varamannasćti á eftir ungling (ađ mér fannst) í ţá stjórnarnefnd ţar sem ég ţekkti allra best til. Sá ađ ég átti ekki framtíđ í pólitík, viđ áttum ekki samleiđ ég og pólitíkin. Síđan hef ég ekki komiđ nálćgt henni á sama hátt. Nú básúna ég skođanir mínar ađallega úr sófanum heima. 

Ástćđa ţess ađ ég er ađ rifja ţetta upp er ađ ég fann hina sígildu bók The anarchist reader í ritstjórnGeorge Woodcock,  viđ tiltekt í bókaskápnum. Er ađ hugsa um ađ glugga betur í hana á nćstunni, sérstaklega kaflann um menntun í anarkísku samfélagi, sem ber ţađ skemmtilega heiti The evil of national education, ţví nćst er ţađ kaflinn um education through desire báđir eftir William Goodwin eiginmann Mary Wollstonecraft sem ritađi frćgt rit um réttindi og menntun kvenna á átjándu öld.

Ţađ er augljóslega ákveđin ţverstćđa fólgin í ţví ađ trúa á skóla og skólakerfi, en trúa ekki á valdakerfi.  Menntun er álitin einn horsteinn samfélagsins og á ţess ábyrgđ, Wollenstonecraft hélt ţví t.d. fram ađ illa menntađar konur yrđu lítillátar mćđur. Einhvernvegin urđu anarkistarnir ađ leysa ţetta dilemma.  Skólinn er af mörgum álitinn einn hornsteinn lýđrćđisins en samtímis međ gerrćđislegri stofnunum samfélagsins.  Ţessi  ţverstćđa var Dewey hugleikinn, hann taldi ađ skólinn ţyrfti ađ byggja á hugmyndafrćđi samfélagsins og vera samtímis ákveđiđ samfélag. En nú er sem sagt tími upprifjunar og endursköpunar. Nú er ég ađ skođa í mína kistu og spá í hvađ ég ćtla ađ endurskapa. Rifja upp kynni af hugsuđum sem ég hef ekki lesiđ í 30 ár en hafa örugglega haft mótandi áhrif á sjálfsmynd mína.   


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband