Bloggfęrslur mįnašarins, september 2012

Ślfar ķ saušagęrum - um menntun leikskólakennara

Leikskólakennarar böršust ķ įratugi fyrir aš menntun žeirra stęši jafnfętis menntun annarra kennarastétta. Įriš 1996 nįšist žaš en žį var stofnuš braut fyrir leikskólakennara viš Hįskólann į Akureyri. Strax varš mikil ašsókn aš nįminu žar. Įrin upp śr aldamótum fór HA ķ įtak meš mörgum sveitarfélögum sem geršu sitt til aš hvetja fólk ķ nįm, m.a. fékk žaš launaš leyfi til aš sękja lotur į Akureyri og tķma į fjarendum (nįmiš var byggt upp sem fjarnįm ķ hóp). žį sżndu sveitarfélögin metnaš og framsżni fyrir hönd leikskóla og barna.

Lenging

Meš nżjum lögum um kennaranįm og löggildingu starfsheitis leikskólakennara var allt kennaranįm lengt ķ fimm įra meistaranįm. Meš lengingu į menntun kennara stóš aldrei annaš til en aš öll kennaramenntun vęri samferša. Sveitarfélögin geršu athugasemd ķ žinginu viš aš lenging ętti viš leikskólakennara (sorglegt aš horfa upp į žaš metnašarleysi), menntamįlanefnd įkvaš aš hlusta ekki į žęr mótbįrur. Nefndin įkvaš aš vera framsżn og stórhuga. En hvaš er žaš sem ķ raun truflar sveitarfélögin, hvaš er žaš sem žau ekki segja?

Ślfahjörš ķ saušagęrum

Sveitarfélögin hafa af žvķ įhyggjur aš žegar fólk fer aš śtskrifast meš leyfisbréf eftir fimm įra nįm žį į žaš rétt į 6 launaflokkum ofan į grunnlaun (9% hęrri laun en žaš hefur eftir 3ja įra nįmiš), sveitarfélögin hafa af žvķ įhyggjur aš sś hękkun komi til meš aš nį til allra žeirra sem hafa leyfisbréf ž.e. til allra leikskólakennara. Žaš er žess vegna sem žeim er ķ mun aš vinna gegn fimm įra nįminu og žaš nśna strax. Žvķ mišur. Hins vegar bera žeir ekki fyrir sig peningarökum heldur gerast ślfar ķ saušagęru og benda į fękkun nema og įhyggjur af stéttinni. Ég held aš sveitarfélögin geti alveg andaš rólega. Žaš tekur kannski nokkur įr aš rétta śr nįmskśtnum en viš réttum śr honum.

Nįmiš réttir śr sér

Žaš er ljóst aš nįm sem hefur fariš ķ gegn um jafn miklar breytingar og kennaranįmiš, aš fólk er ašeins aš gefa žvķ svigrśm og sjį hvernig žaš žróast. Ég trśi žvķ stašfastlega aš ef okkur sem erum innan hįskólanna og žeim sem eru śti ķ leikskólum tekst aš sżna fram į hversu spennandi og margžętt žetta nįm er žį fįum viš nemana aftur og žaš ķ stórum stķl. Žaš er upp į okkur ķ samvinnu viš stéttina aš auglżsa og sżna fram į bęši hvaš nįmiš er vķtt og gefandi en lķka hvaš starfiš er ķ raun stórkostlegt. Žaš er lķka menntamįlarįšuneytisins aš styšja viš leikskólanįmiš ķ gegn um žennan umbrotatķma, gefa žvķ svigrśm.

Aš lokum um launin

Margir velta fyrir sér hver séu laun leikskólakennara fyrir og eftir meistaranįm. Samkvęmt žvķ sem mér sżnist žį eru deildarstjórar meš meistaragrįšu 34 įra og yngri samkvęmt sķšustu launatöflu (sept. 2012)  meš 362.284 frį 35 - 40 įra er hann meš 372.435 og 382.893 ef hann er oršinn fertugur. Ofan į žessa tölu į eftir aš bęta launaflokkum vegna sķmenntunar viš en žeir geta mest oršiš 6 (9%).

 

Aš lokum ķ morgun var ég ķ śtvarpinu RĮS 1  aš ręša mešal annars menntamįl leikskólakennara og starfiš ķ leikskólanum. Lęt fylgja meš hlekk į žįttinn, Okkar į milli. 

http://www.ruv.is/sarpurinn/okkar-a-milli/25092012-0

Bloggiš er aušvitaš byggt į mķnum eigin įlyktunum um hvaš vakir fyrir fulltrśum sveitarfélaga žegar žeir rįšast af hörku gegn menntun leikskólakennara.


Er leikskólinn frįbęr?

Viš ašstęšur sem flokkast undir skeršingu į öryggi barna į aušvitaš aš loka deildum, en leikskólastjórar eru ragir viš žaš og óttast óvęgna umfjöllun ķ fjölmišlum og aš leikskólinn fįi į sig slęmt orš. Slęmt oršspor leikskóla er nefnilega oft erfitt aš snśa viš og breyta žegar žaš į annaš borš er komiš į. Žessu veršur t.d. ekki breytt nema meš samstilltu įtaki leikskólastjóra.

Ég er afar stolt yfir žvķ aš hafa vališ mér aš verša leikskólakennari. Į mešal leikskólakennara er öflug barįttusveit fyrir mįlefnum leikskólans og ég hef veriš ķ barįttulišinu lengi. Barist fyrir tilveru og višurkenningu fyrir bęši leikskólann og fyrir nįm leikskólakennara. Ég hef lķka tekiš žįtt ķ kjarabarįttunni. Žegar ég var ung var ég bjartsżn og taldi skilning og višurkenningu handan viš nęsta horn. Ég er ekki alveg jafn bjartsżn nśna, ég er nefnilega slegin nišur aftur og aftur. En aušvitaš stend ég jafnhrašann upp og held įfram. Žaš skal alveg višurkennt aš žaš er žreytandi aš vera alltaf aš berjast.  

Ég er žeirrar skošunar aš til aš geta breytt veršum viš aš kortleggja og višurkenna vandann. Ef viš horfumst ekki ķ augu viš hann žį breytist ekkert og viš höldum įfram aš hjakka ķ sama hjólfarinu og vandinn fęr friš til aš vaxa enn nś meira. Verša torfęra. 

Hlutverk leikskólans – fyrir börnin eša atvinnulķfiš?

Žaš mį spyrja hvert sé hlutverk leikskólans ķ samfélaginu? Leikskólakennarar böršust fyrir lengingu leikskóladags barna žeim fannst mörgum erfitt aš sjį börn tętt į milli margra staša yfir daginn. Fyrir žeim var leikskólinn vissulega menntmįl en mįliš snérist jafnframt um félagslegt réttlęti til handa börnum. Fyrir ašra sérstaklega utan leikskólans snerist heilsdagsleikskóli um aš jafna stöšu karla og kvenna į vinnumarkaši, aš tryggja atvinnulķfinu greišan ašgang aš stöšugu vinnuafli. Hér ķ borginni var stóra skrefiš tekiš meš R-listanum sem žorši aš setja mįlefni fjölskyldna ķ forgang. Lyfta grettistaki. En žaš er stundum svo meš okkur Ķslendinga aš viš erum annaš hvort ķ ökkla eša eyra. Viš vorum ķ ökkla – en höstušum okkur ķ eyra. Og į hverra kostnaš skyldi žaš hafa veriš?

Į örfįum įrum breyttist leikskólinn frį žvķ aš vera takmörkuš gęši fįrra til aš vera almenn gęši allra. Frį žvķ aš vera hįlfdagstilboš fyrir gift fólk til žess langa leikskóladags sem er veruleiki margra barna.

Klemma leikskólakennara

Ég ętla aš segja ykkur aš viš leikskólakennarar höfum išulega veriš ķ klemmu. Okkur finnst flestum leikskólinn vera góšur og naušsynlegur fyrir öll börn. ( Žaš er ekkert leyndarmįl aš okkur finnst hann flestum vera žaš allrabesta fyrir ung börn utan veggja heimilisins), žaš er lķka žess vegna sem viš įttum og eigum mörg erfitt meš aš segja viš foreldra: “žaš er gott aš hafa barniš ķ leikskóla en ekki endilega megniš af vökutķma žess”. Mörg höfum viš nefnilega višurkennt aš lengd leikskóladagsins var komin śt yfir žaš sem gęti talist börnum hollt. En til aš stķga til baka žarf samstillt įtak ķ samfélaginu, žaš žarf aš višurkenna aš fjölskyldur ungra barna hafi sérstöšu, lķka į vinnumarkaši. Leikskólinn er bęši menntamįl og hluti af žvi aš tryggja félagslegt réttlęti til handa börnum.

Nįlarpśši sem allir mega stinga ķ

Ég held aš žaš hvernig leikskólinn hefur veriš bitbein hinna żmsu hópa hafi ķ reynd veikt stöšu hans. žaš hefur oršiš til aš viš leikskólakennarar höfum svo lengi veriš aš berjast fyrir mįlefnum hans į allt of mörgum stöšum samtķmis. Leikskólinn, hann į aš vera žjónusta, hann į aš vera félagslegt śrręši, į aš vera menntastofnun. Hann į aš vera stušningur viš atvinnužįtttöku kvenna, vera barįttutęki ķ jafnréttisbarįttu kvenna. Hann į aš styšja viš atvinnulķfiš og fyrir marga į hann fyrst og fremst aš styšja viš og halda hjólum atvinnulķfsins gangandi. Leikskólinn hann er aš mörgu leyti eins og nįlarpśši samtķmans, allir hafa skošun og allir mega stinga sķnum nįlum og leikskólinn hann į bara aš taka viš. (Hér ręddi ég ašeins um hvernig atvinnulķfiš fer reglulega į haus yfir skipulagsdögum leikskóla, hvernig žaš nęr aš snśa umręšunni sér ķ hag).

Žöggun – Leikskólinn er svo frįbęr aš viš žurfum ekkert aš ręša hann

Orka leikskólakennara hefur fariš ķ aš skżra fyrir ólķkum hópum aš; jś viš višurkennum hlutverk leikskólans ķ samfélaginu og viš įttum okkur į aš hann er ekki eyland, en, en, en. Viš höfum lķka barist fyrir aš verja starfiš og halda gęšum žess og helst viljum viš auka žau. Gera leikskólann okkar eins góšan og hann getur mögulega oršiš. Og viš höfum alla burši til žess. Uppskeran śt į viš er aš almennt viršist fólk telja aš allt sé meš svo miklum įgętum ķ leikskólanum. Um žaš vitna rannsóknir į įnęgju foreldra meš leikskólann. Afleišingin er aš margir žar į mešal stjórnmįlafólk telur aš žaš žurfi kannski ekki aš eyša mikilli orku ķ aš ręša hann og hann er settur śt į jašarinn og žar gleymist hann. Sjįlf er ég farin aš upplifa žessa eilķfu umręšu um aš allt sé svo gott ķ leikskólanum sem leiš til aš žagga umręšuna um leikskólann og žann alvarlega vanda sem hann stendur frammi fyrir. Žvķ eins stolt og ég er yfir leikskólunum okkar er ég lķka įhyggjufull.

Vinnuašstaša ķ leikskólum

Ķ umręšu um leikskólann er oft talaš um vinnuašstöšu starfsfólks. Sumir halda aš žaš snśist um fjölda barna af žvķ aš leikskólakennarar vilji hafa svo fį börn. En mįliš er flóknara en žaš. Vitiš žiš aš hestum er ętlaš meira plįss en börnum ķ leikskóla. Vitiš žiš aš žaš er sett lįgmarksrżmi fyrir bśfé en enginn lįgmarksfermetrafjöldi er settur fyrir leikrżmi barna ķ nśverandi reglugerš. Einu sinni var višmišiš žó 3 fermetrar. Vitiš žiš aš žiš sem vinniš į skrifstofum ykkur er ętlašur lįgmarksfermetrafjöldi ķ vinnurżmi?

Ķ reglum um hśsnęši vinnustaša segir: „Sömuleišis skal tekiš tillit til žess rżmis sem vélar, hśsgögn og efni taka. Séu skilyrši sérlega góš getur Vinnueftirlitiš veitt leyfi til aš nota starfsrżmi sem er minna en 12 m į hvern starfsmann. Loftrżmiš mį žó aldrei vera minna en 8 m. Minnsta stęrš vinnuherbergis, sem unniš er ķ aš stašaldri meginhluta vinnudags, skal vera 7 m.“ Vitiš žiš aš ķ śtreikningum um fermetrafjölda ķ leikskólum eru bara börnin reiknuš inn ķ fermetrana ekki starfsfólkiš. Žannig aš ķ leikskóla žar sem dvelja segjum 100 börn og heildarfermetrafjöldi er 6,5 į barn er ekki bśiš aš reikna inn hśsgögn og tęki eša STARFSFÓLK ekki heldur ķ žess žrjį fermetra sem hverju barni er ętlaš ķ leikrżmi. Vitiš aš ķ grunnskólum mega börn ekki borša heita matinn ķ kennslustofum į boršunum sķnum af heilbrigšisįstęšum en ķ leikskólum er börnum ętlaš aš leika sér, lita og leira į sömu boršum. Getiš žiš ķmyndaš ykkur loftgęšin rétt eftir mat. Mér finnst lķka vont aš segja aš borgin hefur žegar samžykkt fermetrafjölda undir gömlu višmišunum ķ heildarrżmi ķ nżjum leikskóla (aš vķsu ekki rekin af borginni en meš samžykki hennar). Reglugerš sem įtti aš vinna meš leikskólanum er nś tęki til aš skerša vinnuašstęšur barna og starfsfólks.

Žegar leikskólakennarar tala um vinnuskilyrši eru žeir lķka aš tala um žessar stašreyndir.

Öryggismörk leikskóla

Einn leikskólakennari sagši viš mig, Kristķn, ef žaš dettur barn ķ kastalanum, ef žaš er grjót į vitlausum staš ķ garšinum hjį mér verša allir vitlausir og rętt um skort į öryggi og fariš fram į śrbętur ķ einum gręnum. En ef žaš vantar helming af starfsfólki dag eftirdag, žó stór hluti starfsfólks skilji varla ķslensku, žó varla séu leikskólakennarar ķ stjórnunarstöšum, žį talar enginn um skort į öryggi barna. Er žetta ekki skrżtin forgangsröšun? Viš ašstęšur sem flokkast undir skeršingu į öryggi barna į aušvitaš aš loka deildum, en leikskólastjórar eru ragir viš žaš og óttast óvęgna umfjöllun ķ fjölmišlum og aš leikskólinn fįi į sig slęmt orš. Slęmt oršspor leikskóla er nefnilega oft erfitt aš snśa viš og breyta žegar žaš į annaš borš er komiš į. Žessu veršur t.d. ekki breytt nema meš samstilltu įtaki leikskólastjóra.

Eru leikskólakennarar deyjandi stétt?

Ég heyri stundum (og tek lķka žįtt ķ žannig umręšu sjįlf og hef įhyggjur) aš stétt leikskólakennara sé deyjandi stétt. Sumir kenna lengingu nįmsins ķ fimm įr um. Žaš mį vera aš žaš spili eitthvaš inn ķ žó mér finnist žaš ólķklegt – ég tel aš vinnuskilyrši og višhorf samfélagsins til leikskólans og žeirra sem žar starfa ašal įhyggjuefniš. Ķ nżlegri rannsókn Örnu Jónsdóttur mįtti skilja aš stjórnmįlafólk taldi mikilvęgara aš ķ leikskólanum starfaši gott fólk (nóta bene góšar konur, mömmur og ömmur) frekar en fagfólk. Aš menntun žeirra sem žar vęru vęri ekki stóra mįliš, ašallega aš žaš vęri gott fólk. Einn leikskólastjóri hvķslaši aš mér „ég į sem sagt frekar aš bišja um persónuleikapróf en prófskyrteini“.

Fimm įra nįmiš er žaš tķmaskekkja?

Ég tel raunar aš ef nįm leikskólakennara veršur stytt, en annaš kennaranįm lįtiš halda sér žį gangi žaš aš leikskólakennarastéttinni daušri. Meš žvķ er gefiš ķ skin aš žaš sé minna merkilegt aš vinna meš yngri börnum en eldri. Žaš žurfi minni menntun til aš vinna meš börnum į mótunarįrum žeirra en žegar žau eru oršnir žroskašir einstaklingar. Leikskólakennarar hafa barist of lengi viš aš vera settir til jafns öšrum kennarastéttum til aš žaš komi til greina aš setja leikskólakennara skrefi aftar öšrum kennurum. Ég er ekki aš śtiloka umręšur um breytingu į kennaranįmi og aš nįmiš geti žróast ķ żmsar įttir, en viš veršum aš ganga ķ takt.

Frįbęrt starf ķ leikskólum

Ég hef ekki dregiš neitt sérlega jįkvęša mynd upp, žaš vęri falskt aš minni hįlfu aš koma hér og segja ykkur bara frį žvķ góša starfi sem veriš er aš vinna og jį žaš er veriš aš vinna gott starf. Vegna žess aš ef fólk fer ekki ķ alvöru aš skoša ašstęšur ķ leikskólum landsins žį er ég hrędd um aš žetta frįbęra starf sem vķšast er, žaš vķki. Mig langar aš segja ykkur frį žvķ aš ég hef alla vikuna veriš aš kenna hópi veršandi leikskólakennara. Žar sem ég hef mešal annars fjallaš um mikilvęgi starfsins, glešina og įstrķšuna sem fylgir aš vera leikskólakennari. Hef veriš aš fjalla um aš hver kennari er mikilvęgasta kennslutęki sem hann hefur völ į. Fjallaš um hvķlķkir snillingar börn eru.

Leikskólinn stašur tękifęra og möguleika

Aš lokum leikskólinn er ekki fyrst og fremst mikilvęgur fyrir samfélagiš svo hjól atvinnulķfsins nįi aš snśast , hann er fyrst og fremst mikilvęgur fyrir börnin sem žar eru hverju sinni. Leikskólinn į aš vera stašur žaš sem börn fį tękifęri. Hann į aš vera stašur žar sem börn takast viš įskoranir žar sem žau leika og lęra ķ samfélagi viš önnur börn og fulloršna. Hann į aš vera sį stašur žar sem börn lęra um lżšręši ķ lżšręši. Stašur žar sem allir eiga aš eiga hlutdeild. Žar sem hlustaš er į sjónarmiš, žaš sem allir finna aš žeir tilheyra. Og öll žess hlutverk hafa flestir leikskólar leitast viš aš uppfylla. Lķka žegar žegar blįsiš hefur į móti. Til aš geta žetta žarf leikskólinn į öllu sķnu fólki aš halda. Hann žarf į žvķ aš halda aš fólkiš žar geti einbeitt sér aš žvķ mikilvęgasta starfinu meš börnunum. Hann žarf lķka į bandamönnum śr heimi stjórnmįlanna aš halda.

(Svo ręddi ég eitthvaš um aš umbylting og žróun kerfa ętti sér staš innan frį en aš žeir rammar sem stjónmįlamenn skapa žeir hafi įhrif og séu raun forsenda žess aš slķk žróun eša bylting geti įtt sér staš).

Uppistaša erindi sem flutt var į hugmyndažingi Samfylkingarinnar ķ Reykjavķk 22 september 2012 mį lķka finna į www.laupur.is .


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband