Bloggfęrslur mįnašarins, janśar 2011

Lķšan og vellķšan - barniš sem borgari

Ķ drögum aš ašalnįmskrį leikskóla eru lögš til żmis nżmęli og hugtök sem viš leikskólakennarar höfum hingaš til ekki notaš ķ opinberri umręšu. Er žeim žar gert nokkuš hįtt undir höfuš. Mį segja aš sumt sem lagt er til sé mjög ķ anda žess sem er aš gerast alžjóšlega ķ leikskólaheiminum og ekki bara honum heldur t.d. ķ tengslum viš mannréttindabarįttu.

Žegar Barnasįttmįli Sameinušu žjóšanna var samžykktur hafši hann fljótlega ķ för meš sér aš fólk fór aš endurskoša hug sinn til barna og bernskunnar. Žaš fór aš bera į umręšu um mikilvęgi žess aš sjį og višurkenna aš börn eru žįtttakendur, žau hafa mótandi įhrif į sitt nįnasta umhverfi, heimili og skóla. Ķ skrifum varš ę algengara aš sjį į orštök eins og félagsfręši bernskunnar, barniš sem borgari, žaš var fariš aš ręša um réttindi barna, sjįlfstęšan rétt umfram rétt foreldra. Rétt barna til bernsku, til aš hafa tękifęri til aš móta og hafa įhrif. Aš hluta tengist umręšan hugmyndum fólks um lżšręši og lżšręšislegt skólastarf.

Sumt tengist umręšunni um mikilvęgi valdeflingar mešal barna, aš hafa t.d. tilfinningu fyrir aš geta haft einhverja stjórn į ašstęšum og eigin lķf. Sś sżn aš barniš vęri eins og gróšurhśsplanta sem ašeins žyrfti aš vökva og veita rétta nęringu varš vķkjandi. Aš börn vęru eins og svampar og žaš vęri okkar aš stżra žvķ sem žau dręgju til sķn, slķk hugmyndafręši vék fyrir žeirri, aš börn séu žįtttakendur, žau hefšu og gętu haft įhrif į umhverfi sitt. Žau innu śr reynslu sinni og įreitum į persónubundin hįtt, žau séu getumikill og hęfileikarķk. Mį eiginlega segja aš viš höfum horfiš śr hlutverki hins alvitra, alltumlykjandi til žess aš vera mešrannsakandi og žįtttakandi meš barninu ķ ęvintżri lķfsins.

Žaš mį ekki misskilja žaš sem svo aš meš žessum umbreytingum og nżju sżn hafi t.d. leikskólakennarar afsalaš sér uppeldis og menntunarhlutverki sķnu. Eša įbyrgš į uppbyggingu skólastarfs. Hins vegar krefst nżr hugsunarhįttur nżrra vinnubragša og nżrrar oršręšu. Vel aš merkja innan leikskólafręšanna eins og vķša annarstašar er fólk mjög mešvitaš og mikiš rętt um vald og gildi oršręšunnar og hversu mjög hśn mótar vinnubrögš og skošanir okkar. En um žaš mį skrifa annaš blogg.  

Mešal žeirra hugtaka sem ę oftar sjįst ķ erlendum fręširitum er well being- og žį ķ alveg sérstakri merkingu. UNICEF gefur t.d. śt skżrslur žar sem fjallaš er um višmiš fyrir velferš eša vellķšan (well being) barna. Ķ žeirri umfjöllun er ekki veriš aš ręša um lķšan barna eins og viš höfum e.t.v. skiliš žaš orš ķ gegn um tķšina. Heldur er veriš aš innleiša nżtt hugtak vellķšan og į bak viš žaš eru ašrar og meiri skilgreiningar.

Ķ forvitnilegri grein (Ben-Arieh 2005) um skilgreiningu į hugtakinu vellķšan sem ég las nżlega er fjallaš um vellķšan barna og višmiš. Žar er bent į aš žegar veriš er aš meta vellķšan verši aš horfa til lķfsleikni barna, möguleika barnsins til aš vera borgari, žįtttöku barna ķ żmsum įkvöšrunum sem žau varša og eigin menningu (barnamenning - félagamenning). Hvaša möguleika veitir skólakerfiš börnum t.d. til žess aš vera žįtttakendur, móta eigin menningu, vera borgari meš žvķ sem žvķ fylgir, (samręšu, hlustun viršingu og svo framvegis), hvernig er veriš aš vinna meš lķfsleikni? Ef viš horfum meš žessum gleraugum į vellķšan mį sjį aš žaš er ekki bara aš veriš aš tala um almenna lķšan śt frį tilfinningum. Heldur er hugtakiš miklu stęrra og vķšfešmara.    

Ķ drögum aš Ašalnįmskrįnni mį sjį aš notkun hugtaksins vellķšan tengist žeirri skilgreiningu sem hefur veriš aš rišja sér til rśms erlendis og ekki er įtt viš hugtakiš lķšan eins og viš skiljum ķ almennu tali.

Ķ drögunum er žetta oršaš svona:

Mat į vellķšan og nįmi barna felur ķ sér aš safnaš er upplżsingum um žaš sem börn fįst viš og hafa įhuga į; hvaš žau vita, geta og skilja. Upplżsingarnar eru nżttar til aš styšja viš nįm og velferš barns, viš skipulagningu leikskólastarfsins og samvinnu viš foreldra. Um er aš ręša ferli sem į aš vera samžętt daglegu starfi leikskólans og felur ķ sér skipulagningu, skrįningu, mat og ķgrundun į nįmi barna. ... Er žar lögš įhersla į aš efla alhliša žroska barna, sjįlfstęši, virkni og žįtttöku barna, sjįlfsvitund, hęfni žeirra til mannlegra samskipta, vķšsżni, sišferšiskennd og hęfni žeirra til sköpunar og tjįningar.

Žaš er ljóst aš hugtakiš lķšan nęr eitt og sér ekki til žessara žįtta. Meš žvķ aš innleiša hugtakiš vellķšan ķ ašalnįmskrį leikskóla er ķ leišinni veriš aš innleiša nżjan tilvķsunarramma. Viš leikskólakennarar eigum sennilega eftir aš takast į um žetta hugtak eins og mörg önnur.

Viš eigum eftir aš semja okkar tilvķsunarramma, ręša og ķgrunda hvaša merkingu žessi įkvęši og hugtakanotkun hefur fyrir starfshętti leikskólans.

Į öšrum staš ķ drögum aš ašalnįmskrį leikskóla er rętt um aškomu barna og žess aš haft sé samrįš viš barniš um upplżsingar sem žaš varšar og fara į milli skólastiga. Vegna žess hvaš viš innan leikskólans höfum veriš föst ķ allskyns stöšlušum upplżsingum hafa margir ķ mķn eyru hnussaš yfir žessu įkvęši. Sjį ekki hvernig 5 įra barniš į aš hafa įliti į t.d. Hljómi.

En ef viš horfum nś į mat į vellķšan og merkingu hugtaksins vellķšan eins og žaš er sett hér fram. Žį sjįum viš aš žetta getur fariš vel saman.

Ķ leikskólanum Ašalžingi (eins og mörgum öšrum leikskólum) er t.d. lögš stund į barnaheimspeki. Žar eru börn aš velta upp żmsum hugmyndum, fįst viš aš skilgreina hugtök og ręša spurningar. Er ekki raunhęft aš ętla aš žau börn t.d. gętu rętt spurninguna, hvaš vil ég aš grunnskólakennarinn viti um mig?.  "Aš mér žykir gaman aš teikna, ég er rosalega góšur vinur, ég er flink aš hreyfa mig, ég kann aš galdra...." Ef ég ętti aš fara meš myndir (t.d. ljósmyndir) śt starfi leikskólans meš mér ķ grunnskólann, hvaš vil ég žį helst sżna og segja frį ķ starfi leikskólans? Meš žessu móti vęri barniš aš hafa įhrif į žęr upplżsingar sem fęru um žaš og slķk vinnubrögš eru lķka mjög ķ anda lżšręšis, sem er jś ein meginstoš og markmiš leikskólauppeldis. Aušvitaš er ljóst aš sķšan fara lķka alla vega ašrar upplżsingar į milli en er ekki sjįlfsagt ķ ljósi hugmynda um sterka og hęfileikarķka barniš aš treysta žvķ fyrir hluta verkefnisins.  

 

Skilgreining śr nżlegri OECD skżrslu sem Ķsland kemur bara nokkuš vel śt, slóš į skżrsluna mį finna hér

More recently, Ben-Arieh and Frones (2007a, p. 1) have offered the following definition, also indicators-based: “Child well-being encompasses quality of life in a broad sense. It refers to a child’s economic conditions, peer relations, political rights, and opportunities for development. Most studies focus on certain aspects of children’s well-being, often emphasising social and cultural variations. Thus, any attempts to grasp well-being in its entirety must use indicators on a variety of aspects of well-being.”


Sanngjörn, įkvešin, frek, glašlynd, stśrin

Lķfiš heimaÉg var a lesa splunkunżja grein eftir Ann-Marie Markström um foreldrasamtöl ķ sęnskum leikskólum - reyndar kalla žeir samtölin žróunarsamtöl. Marmiš žeirra er yfirleitt aš greina foreldrum frį žróun og žroska barnanna og segja frį lķfi žeirra ķ leikskólanum. Ķ greininni er fariš yfir svišiš um hvernig žessum samtölum hefur veriš hįttaš, hver hefur stżrt og į hvaša hįtt.

Samkvęmt fyrri rannsókn höfundar er algengast aš samtališ sé byggt upp af žremur mismunandi žįttum eša lögum. Ķ Svķžjóš (eins og vķša hér) fį foreldrar lista yfir žaš sem starfsfólk leikskólanna hefur įhuga į aš ręša. Žetta er svona undirbśningsblaš fyrir samtölin. Žaš viršist algengt aš blašiš sé ķ formi spurninga sem annašhvort foreldrar eša foreldrar og börn eiga aš svara. Žegar kemur aš sjįlfu samtalinu, er žaš gjarnan byggt upp žannig aš leikskólakennarinn byrjar į A) aš draga upp sķna mynd af barninu, žetta getur varaš ķ nokkrar mķnśtur, B) sķšan spyr hśn foreldrana śt frį blašinu og C) svo tekur hśn aftur yfir og fer yfir sķn svör viš blašinu og lokar. Ljóst er aš valdiš og stjórnun žessara samtala liggur alveg hjį leikskólakennaranum. 

Rannsókn Markstöm beindist aš tilraun til aš fara ašra leiš viš žróunarsamtölin, ašferš sem byggist į žvķ aš nota styrkleikakort, "Svona er ég, sem undirstöšu samtalanna. Styrkleikakortin eru śr fjöldaframleiddum 54 korta spilastokk žar sem hvert spil inniheldur eitt lżsingarorš.  Dęmi um lżsingaroršin eru, sanngjarn, įkvešinn, hamingjusamur, varkįr og nęm, samheiti oršanna er lķka aš finna ķ kortunum. Kortin viršast vera nokkuš algeng ķ Svķžjóš og žį notuš til aš ręša m.a. um tilfinningar. Leikskólakennararnir sem tóku žįtt virtust ekki hafa hugsaš ašferšina til enda žegar aš samtölunum kom. Žeir byrjušu į aš leggja nišur um 20 kort og bįšu svo foreldrana aš velja žrjś kort sem žeir teldu lżsa sķnu barni. Oršin voru sķšan notuš sem śtgangspunktur samręšnanna. Foreldrum viršist hafa veriš gefin įgętur tķmi til aš velja og ręša kortin.

Markström greinir sķšan tvö samtöl og skošar śt frį oršręšu um vald og stofnanavęšingu.

Hśn kemst aš žvķ aš kortin geta virkaš į foreldra eins og žeir séu aš taka próf og aš žeim finnist žeir e.t.v. ekki vera aš gefa sanngjarna mynd af barninu, jafnvel verulega einfaldaša mynd. Ķ verkefninu er ljóst aš foreldrar voru ekki meš tilgang žessara korta og geršar samtala į hreinu. Jafnframt er ljóst aš heilmikill tķmi fór ķ ašferšina sjįlfa en ekki samręšu um barniš. Mį jafnvel lķta svo į aš žrįtt fyrir nżja nįlgun sé žaš įfram stofnunin sem skilgreini oršręšuna bara į annan hįtt.   

Frį sjónarhóli leikskólakennarans sį höfundur aftur töluverša kosti, leikskólakennarinn fęr e.t.v. betri mynd af barninu og fjölskyldunni eins og hśn er heima fyrir. Margir leikskólakennarar vilja foršast aš setja merkimiša į börn, ķ žessu tilfelli er žaš ekki leikskólakennarinn sem setur merkimiša į barniš, žaš gera foreldrar. Žaš er žeirra vald aš velja og hafna. Leikskólakennarinn grķpur bolta foreldrana og dripplar honum įfram. Vęntanlega, (af žvķ aš žaš er heimsmeistaramót ķ handbolta), vęntanlega hefur leikskólakennarinn įkvešiš žaš mark sem hśn spilar ķ įtt aš. Ég į ekki von į öšru en aš įfram žurfi og vilji leikskólakennarar koma tilteknum upplżsingum į framfęri og ręša. En hér er opnaš į aš stjórn foreldra į umręšunni og įferš samtalanna. 

Aš endingu ręšir höfundur um mikilvęgi žróunarsamtalanna og hvaš žau spila stórt hlutverk ķ žróun og mótun leikskólastarfs ķ Svķžjóš.

Mér fannst žessi grein įhugaverš, į Ķslandi eins og ķ Svķžjóš eru leikskólakennarar aš hugsa nżjar leišir til aš žróa samstarfiš viš heimilin og samtölin viš foreldra. Eru aš hugsa nżjar leišir til aš gefa foreldrum aukiš eignarhald og stjórn į žvķ hvernig samstarfiš į sér staš. Ég hugsa aš margir leikskólakennarar žekki lżsinguna į dęmigeršum foreldrasamtölum hér aš ofan. Og žrįtt fyrir aš hugtakiš gagnvirkur eigi aš vera lykilhugtak, held ég aš reynslan sé aš oft er žetta einhliša upplżsingamišlun. Reyndar fannst mér žaš breyta miklu fyrir um 15 įrum žegar viš (ķ Įsborg žar sem ég var žį leikskólastjóri), settum saman lista yfir žaš sem viš vildum ręša viš foreldra og sendum žeim heim nokkrum dögum fyrir samtališ. Aušvitaš var žaš svo aš viš settum saman listann og ég man ekki til žess aš viš höfum yfirhöfuš rętt hann viš foreldra. Ég held svona alveg įn žess aš hafa nokkra heimild ašra en eigin tilfinningu aš svo sé enn į flestum stöšum. Žaš eru leikskólakennararnir sem skilgreina samstölin og žaš sem žar į aš fara fram. Oft er stušst viš alla vega žroskalista og próf. Žannig aš ķ raun mį velta fyrir sér hugtakinu samtal, samręša, held meira aš segja aš vištal nęši žvķ ekki. E.t.v. mętti segja mišlun upplżsinga.

Ég veit hinsvegar aš vķša er veriš aš leita leiša til aš virkja foreldra til samstarfs. En slķk virkjun getur varla veriš einhliša, foreldrar verša aušvitaš lķka aš axla žį įbyrgš sem į žį eru sett ķ lögum og reglugeršum aš vilja vera ķ samstarfi og leita eftir žvķ į einhvern hįtt. T.d. var hlutverk foreldrarįša ķ leikskólum styrkt sérstaklega meš aukin įhrif ķ huga.  

Ég sé fyrir mér aš hęgt sé aš nota kort sem žessi į einhvern hįtt meš foreldrum, lķka sem leiš til aš brjóta ķs, til žess aš opna į umręšu og nį aš sjį žį mynd foreldranna. Ég tek hins vegar undir įhyggjur höfundar aš ašferšin getur fariš śt um vķšan völl og misst marks. Žaš gęti hins vegar veriš įhugavert aš ręša viš foreldra eša hóp žeirra um slķka ašferš. 

Foreldrasamtölin, žróun žeirra og framgangur eru įhugavert rannsóknarefni, sem ég vona aš einhver sé aš skoša.

Markström. A. 2011. To Involve Parents in the Assessment of the Child in Parent-Teacher Conferences: A Case Study. Early Childhood Education Journal, Birt į neti 30. nóvember


Žöggun - viljandi eša ómešvituš

Fyrir nokkrum įrum kom śt bókin Félagsfręši menntunar eftir Gest Gušmundsson. Bókin er žarft innlegg ķ umręšu og til aš móta tilvķsunarramma um ķslensk menntamįl. Gestur skošar kenningar įhrifamikilla hugsuša į sķšustu og nęstsķšustu öld. Žar er jöfnum höndum m.a. fengist viš hugmyndir og skrif sem viš innan menntunarfręšanna höfum frekar tališ til heimspeki og félagsfręšinga sem hafa mótaš hugmyndir okkar um félagsfręšina (eins og Durkheim og Herbert Mead). En til fyrri flokksins mį nefna žį John Dewey og Michael Foucault. Aš sjįlfsögšu geta žeir og ašrir falliš ķ bįša flokka og svo miklu fleiri ef śt ķ žaš er fariš. 

Žaš er hins vegar tvennt sem ég sakna ķ bókinni. Annarsvegar velur Gestur aš skilgreina ķslenska menntakerfiš frį grunnskóla upp ķ hįskóla og lętur eins og leikskólastigiš sé ekki til. Kannski sérstaklega eftirtektarvert žar sem žaš er einmitt į žessu skólastigi sem fólk ķ reynd hefur veriš aš framkvęma og vinna meš żmsar žęr kenningar sem hann heldur į lofti. Dewey hefur t.d. veriš įhrifamikill og mį sjį hvernig kenningar hans speglast ķ nśtķma leikskólauppeldi, ķ ašalnįmskrį og stefnu og störfum einstakra skóla hérlendis. Hugmyndir hans um lżšręši, menntun og reynslu hafa hrķslast inn ķ leikskólafręšin. Annar hugsušur sem Gestur fjallar um er Michel Foucault en kenningar hans um vald, valdabarįttu og valdaafsal og oršręšu valdsins eru algeng ķ skrifum innan leikskólans. Ķ samtķma leikskólafręšum les mašur varla žį bók sem ekki notar kenningar hans sem tilvķsunarramma į einhvern hįtt. Fyrir um tveimur įratugum heyrši ég fyrst minnst į hugmyndir Bourdieu um Habitus žegar ég las rit norręnna leikskólakennara og žar sem žęr voru m.a. aš skilgreina įhrif bęši sögu leikskólans og eigin bakgrunns į starfiš og hvernig žaš var skilgreint og hvaša venjur voru lķklegastar til aš višhaldast og skapast žar.

Kenningar žessara manna hafa veriš og eru įhrifamiklar ķ mótun leikskólastarfs aš einhverju marki hérlendis og vissulega į alžjóšlega vķsu og žess vegna er žaš slęmt aš framhjį leikskólanum skuli gengiš ķ annars jafn frįbęru riti og Félagsfręši menntunar er. Žar sem ķ bókinn er nś veriš aš fjalla um vald oršręšunnar og hvernig henni er stżrt og įhrif hennar, verš ég aš velta fyrir mér hvort hér sé um viljandi žöggun aš ręša, aš meš žvķ aš telja leikskólann ekki meš til ķslenska menntakerfisins sé höfundur aš halda fram įkvešnu įliti į leikskólanum og stöšu hans eša hvort aš žekking hans į skólakerfinu nęr ekki lengra. Hvort sem er, er fjarvera leikskólans ķ bókinni ępandi.

Ég saknaši žess lķka ķ bókinni aš gerš sé grein fyrir kenningum kvenna. Vissulega eru margar žęr konur sem vitnaš er til ķ dag, frekar skilgreindar sem heimspekingar, (svona eins og sumir karlarnir sem fjallaš var um hér aš ofan), en žaš hefši veriš forvitnilegt aš sjį umfjöllun Gests um hugmyndir og kenningar kvenna eins og, Mary Wollenstonecraft sem hafši byltingarkenndar hugmyndir um menntun į ofanveršri 18. öld, eša samtķmakonunum, Maxine Greene, Nel Noddings eša Madeleine Arnot. Aš slķkum višbótum hefši veriš mikill akkur fyrir skólasamfélagiš. Alveg eins og žaš er akkur aš fį ašgengilegt efni um Thomas Ziehe sem hefur veriš nokkuš fyrir utan radar flestra hérlendis (nema ef vera skyldi fólks ķ tómstundarfręšunum). 

Aš endingu žį skal žess getiš aš bókin er kennsluefni ķ leikskólafręši viš Hįskólann į Akureyri.

Gestur Gušmundsson. 2008. Félagsfręši menntunar: kenningar hugtök og rannsóknir og sögulegt samhengi. Skrudda. Reykjavķk.


Róleg ķhygli - fjöregg žjóšar

Į Ķslandi hefur umręša um aga og agavandmįl veriš vinsęl hjį hverjum samtķma. Žegar horft er til baka viršist sem sömu įlitamįlin og jafnvel lausnir komi oft fram aftur og aftur. Börnin eru óhlżšin og fyrtinn og öllu sišferši viršist fara aftur. Hver kynslóš telur aš sś sem į eftir kemur sé agalausari og ver upp alin en hśn sjįlf. Stjórnlaus börn og kannski valdalausir foreldrar viršist vera arfurinn okkar dżri.  

Ég var aš taka til į skrifstofunni minni. Fór žį ķ gegn um nokkuš af pappķrum. Hér įšur fyrr žį ljósritaši ég oft greinar og bókarkafla sem ég taldi įhugaverša til aš nota eša lesa seinna. Megniš af žeim pappķr er nś oršiš ašgengilegt ķ stafręnuformi og lķtill įvinningur af aš geyma. Tekur bara plįss og svo skal višurkennast aš sumt er ekki oft lesiš. En stundum žį rekst mašur į grein og grein sem mašur skilur svo vel aš hafa geymt. Eins slķka fann ég einmitt fyrir noršan nśna. Žaš er bókarkafli um Aga śr Mannbótum eftir Steingrķm Arason, fyrsta formann Sumargjafar, en žaš er félagiš sem stofnaši fyrstu leikskóla borgarinnar af miklum metnaši og framsżni og  sķšar  Fóstruskóla Sumargjafar. Steingrķmur var vel menntašur og framsżnn žó hann ętti lķka til aš vera forpokašur į okkar męlikvarša. Steingrķmur fylgdist vel meš straumum og stefnum ķ alžjóšaheiminum og mį sjį trś hans į vķsindi og vķsindastjórnun birtast ķ skrifum hans. En fyrst og fremst var hann skólamašur meš einlęgan įhuga į aš bęta skólastarf og ašstęšur barna.

Kaflinn sem ég fann fjallaši um hugmyndir hans um aga og hvernig hęgt vęri aš nį honum fram meš vinnuašferšum ķ skólum. Hann tengir t.d. saman umręšuna um; aga og lżšręši, aga og sišfręši og aga og umhverfi. Skilur t.d. ekki tilgangs snaušs umhverfis, lķkir žvķ viš fangelsi.

Steingrķmur var lipur penni og mikiš ķ mun aš fręša og koma meš góš rįš. Hann var einlęgur ķ trś sinni į mannlegar ašferšir ķ uppeldi og ręšir um börn sem borgara ķ skrifum sķnum. Ķ dag tölum viš um lżšręšilslegt uppeldi, en Steingrķmur ritaši um lżšveldisuppeldi, enda ķslenska lżšveldiš rétt nż stofnaš žegar hann ritar eftirfarandi texta.   

Lżšveldisuppeldi  žarf aš stefna aš žvķ aš ala upp sjįlfstęša, hugsandi, žjóšfélagsborgara. Uppeldiš žarf aš stefna aš žvķ žeir eignist žęr sišferšishugsjónir sem sameiginlegar hafa veriš hinum mestu og beztu andans leištogum allra tķma, og venjist ungir į aš lifa samkvęmt žeim. Megintakmark alls uppeldis ętti aš ver žaš aš hver borgari lęri aš vera žeim hugsjónum trśr og hlżšinn.

Hann ręšir sķšan um yfirbošara eša žjóšir žar sem žaš teldist til dyggša aš óhlżšnast og um hversu slęmt žaš er žegar ķ uppeldi er lögš įhersla į temja börnum aš hlżša fljótt og skilyršislaust valdboši annars manns.  Hann bendir į aš žaš hafi leitt til falls heilu žjóšanna, žar sem skašręšismenn hafa nįš yfirhöndinni. Afleišingin er aš fólkiš veršur aušvelt herfang lżšskrumara og slunginna fjįrplógamanna.

Steingrķmur bendir į mikilvęgi žess aš kennarar skżri hversvegna žeir vilji aš hlutir séu geršir og aš žeir leitist viš aš vekja įhuga hjį börnum.  Meš žvķ hefur kennarinn fengiš barniš til aš hlżša en žaš sem meira er aš hans mati. Kennarinn "hefur stofnaš til žeirrar venju [hjį barninu] aš hugsa sjįlfstętt og stjórna sér sjįlfur."  (ķ dag ręšum viš um valdeflingu og mikilvęgi hennar) Hann ręšir svo um hversu slęmt žaš er žegar ķ uppeldinu er beitt ógnunum og hótunum, žegar barniš hefur t.d. įhuga į aš vera aš gera annaš en kennarinn vill og hann žį; "kippir žvķ śr starfi, žar sem žaš var upptekiš af įhuga og dregur žaš žangaš, sem žvķ er naušugt aš fara. ... Meš žessu lęrist aš skoša aflsmun sem hęstarétt ķ hverju mįli."

Dżrasta arf Ķslendinga telur Steingrķmur vera róleg ķhygli. Telur hann aš um žaš fjöregg žurfi aš standa vörš. Hann telur  aš hlutverk rįšamanna aš "tryggja hverju barni umhverfi meš įhugavekjandi og fjölbreyttum verkefnum.  ... til aš knżja fram sjįlfsaga og atorku."

Steingrķmur telur aš į Ķslandi hafi višgengist haršstjórnaragi gangvart börnum sem leiši til einskins nema ills.

Hann vill skóla žar sem börnin eru ekki žolendur, meš žvķ į hann viš aš žau žurfi aš sitja kyrr, žegja og taka į móti žvķ sem aš žeim er rétt. Ķ skóla žar sem agi ķ anda Steingrķms rķkir er vinnugleši og börnin fįst viš raunveruleg verkefni. Žar sem kennarar gera ekki fyrir börnin žaš sem žau geta sjįlf. Kennarinn er verkstjórinn, sem hefur heildasżn og gefur sér tķma til aš vita og skilja hvernig hverju barni lķšur.

Nś er ķ vinnslu nż ašalnįmskrį fyrir leikskóla. Margt af žvķ sem Steingrķmur var aš rita fyrir mannsaldri er enn ķ fullu gildi og mį sjį ķ drögum ašalnįmskrįr. Žar er nś heill kafli um žįtttöku barna og lżšręši ķ leikskólastarfi, žar er kafli um įhugasviš og samžętt nįmssviš ķ leikskólum. Žar er įhersla į aš kennarar ķgrundi, įstundi rólega ķhygli, viš erum e.t.v. bśin aš bęta inn gagnrżnni ķhygli. Viš ętlum kennara tķma til aš skoša og skrį, aš sjį og skilja hvert barn. Žetta heitir vķst einstaklingsmišun nįms.

Steingrķmur var undir mjög sterkum įhrifum frį Dewey og mį ljóslega sjį žaš ķ fleiri ritum hans. Hjį mér er Stjórnbylting į skólasvišinu sem hann ritar 1919 ķ miklu uppįhaldi. Lķnurnar hér aš nešan eru hluti af upphafi žeirrar greinar og ętla ég aš enda žessa fęrslu um tiltekt į skrifstofunni į henni.

Ķ barįttunni viš žessa öršugleika veršur mörgum kennaranum žaš į, aš kefja žaš bezta ķ fari barnsins, sem sé įhugann og lķfsžróttinn.  Veršur žį skólastarfiš oft fremur tamning en uppeldi, og fręšatrošningur meš próf eitt aš takmarki. Sišgęšiš, sem kept er aš, er žį oft ekki annaš en aš sitja kyrr, žegja, spyrja ekki. Er žessu sišgęši nįš meš utanaškomandi žvingun, fremur en innri hvöt barnsins. Fellur svo skólastarfiš ķ žröngar skoršur vanans, og fęr į sig einkenni daušans fremur en lķfsins. Er žį brżn žörf į nżjum lķfsstraumum, nżjum takmörkum til aš keppa aš, nżjum ašferšum viš aš nįlgast žau og fremur öllu öšru góšri samvinnu.

 


Leikur og skapandi starf

Ķ grein eftir Ólaf Pįl Jónsson heimspeking sem birtist ķ nżjasta hefti tķmaritsins Hugur, tekst hann į viš spurningu um hvaš leikur og skapandi starf eigi sameiginlegt. Hann hefur grein sķna į aš vķsa ķ algengar tilvķsanir um aš annaš sé forsenda hins en bendir lķka į aš fįir reyni aš svara hver žessi forsenda sé. Ķ grein sinni vitnar Ólafur Pįll ķ frįsögn Mįlfrķšar Siguršardóttur žar sem hśn lżsir leik bernsku sinnar, žegar tölur lifnušu viš ķ leik og hvernig žęr uršu aš mönnum, jafnvel prinsessum, en lķka naušsyn žess aš eiga leikfélaga til aš deila og skapa reynslu meš. Mįlfrķšur var barn į tķmum žegar leikföng voru einfaldari og ķburšarminni en žau sem viš žekkjum flest. Įšur en börnin fengu forskriftir aš žvķ hvernig žau eigi aš leika meš leikföngin (t.d. ķ formi bķómynda og bóka žeim tengd). Žegar reyndi į ķmyndunarafl barna. Ólafur Pįll vitnar lķka ķ Wittgegnstein um aš t.d. stęršfręšileg merki séu ašeins strik į blaši žar til einhver gefur žeim merkingu. Žaš eiga strikin sameiginlegt töluboxinu, žau žurfa lķfgjafa, einhvern sem skapar merkingu. Ólafur Pįll leitar til skrifa Dewey um aš leikur barna feli einmitt ķ sér leit žeirra viš aš skipuleggja og vinna śr įreitum į žann hįtt aš af verši menntandi, merkingarbęr reynsla. Žaš aš verša fyrir įreitum sé  ekki sjįlfkrafa menntandi, en įreiti séu žó forsenda žess aš geta menntast, geta öšlast merkingarbęra reynslu. Aš skynja hiš hversdaglega geti veriš skapandi og fagurt. Ólafur Pįll gefur dęmi śr hinum żmsu listgreinum og skošar hvar leikinn sé aš finna, hvar og ķ hvaša formi samtališ viš žann sem upplifir listaverkiš į sér staš. Aš lokum kemst hann aš žeirri nišurstöšu aš hvort um sig leikur og skapandi séu forsenda žess aš nį nokkrum žroska. Sé forsenda žess aš sį heimur sem viš bśum ķ sé ekki bara daušra hluta.

Viš lestur greinarinnar verša ķ hugskoti lesandans sterk tengsl viš hugmyndir um leiki, skapandi starf og  gildi leikefnis ķ leikskólum. Sem dęmi  žį  mį segja aš ķ leikskólanum Ašalžingi hefur sś leiš veriš farin aš safna mörgum ólķkum strikum saman, skapa umhverfi žar sem žaš sé barnanna aš gefa strikunum merkingu. Ekki hverju fyrir sig heldur einmitt saman. Ef litiš er į žann efniviš - leikföng sem til eru ķ leikskólanum meš žessum augum. Mį sjį ótal tękifęri til aš breyta tölum og strikum ķ mann, prinsessur, star war og allt hvaš er. Samtķmist gefast tękifęri til aš ręša um og upplifa fagurfręši žess sem er skapaš eša möguleiki er til aš skapa.  Žaš mį benda į aš margir nśtķma leikskólafręšingar lķta žaš sem rétt barna aš ķ leikskólanum sé hugaš aš fagurfręšilegu umhverfi og upplifunum.

Aš lokum er vert aš vitna til Gušmundar Finnbogasonar sennilega eins stęrsta hugsašar okkar Ķslendinga ķ menntamįlum, en hann fjallaši um mikilvęgi skynfęranna og aš žess aš hugsa ķ heildum. 

"En vér megum ekki gleyma žvķ aš mannsįlinn er engin kommóša meš mörgum skśffum og sitt ķ hverri, skynjanir ķ einni, ķmyndanir ķ annarri, tilfinningar ķ žrišju o.s.frv., heldur er hśn lifandi heild ... viškvęmur vefur, žar sem allir žręšir titra, sé einn žeirra snortinn."

(Śr Lżšmenntun, en hér vitnaš til Ólafs Pįls). Žessi orš Gušmundar hafa stašist tķmans tönn og eru okkur leikskólafólki įgętt veganesti.  (kd. 17. janśar 2011) 

skapandi efnisveita og akureyri mai 2008 195

 

Žessi bloggfęrsla birtist fyrst į vef leikskólans Ašalžings. www.ašalžing.is žann 17. janśar 2011

Heimildi: Ólafur Pįll Jónsson. 2010. Leikur list og merking. Hugur. bls. 58-71


Lżšręšisleg samręša stjóra

Ķ dag naut ég žeirra forréttinda aš vera meš į Žjóšfundi leikskólastjórnenda, ég var žar starfsmašur fundarins og fékk žvķ aš fylgjast meš framkvęmd hans og framvinnu. Žaš er ķ raun stórkostlegt hvaš vinnubrögšin og orkan sem skapast į žjóšfundum kemur fundargestum į óvart. Hvaš žeir fį mikiš śt śr žvķ aš vera žar og hvaš žeim finnast vinnubrögš og umręšur verša markvissar. Ég hef veriš žeirrar gęfu ašnjótandi aš taka žįtt ķ allnokkrum žjóšfundum, félagsamtaka, stéttarfélaga svo ekki sé minnst į Žjóšfundinn 2009. Ég er oft spurš hver var nišurstaša žess fundar, hverju skilaši hann. Ķ mķnum huga skilaši hann sjįlfum sér og hann skilaši samfélagi okkar vinnubrögšum sem hafa nżst okkur til lżšręšislegrar samvinnu og samtals. Žaš er ekki svo lķtiš.

En hverju skilar fundurinn leikskólastjórnendum utan žess aš marka og draga fram gildi félagsins og fyrir hvaš žaš į aš standa.  Ég heyrši marga ręša ķ dag aš žetta vęru vinnubrögš sem žeir vildu innleiša ķ sķna skóla. Meš ašferšinni gęfist žeim tękifęri til aš ręša um nįmskrį og mat žannig aš allir ęttu eiga hlutdeild, börn, foreldrar og starfsfólk. Einn stjórinn sagšist hafa fariš heim eftir undirbśningsfundinn ķ gęr meš kollinn svo fullan hugmynda aš žaš hafi nęstum truflaš hennar daglega lķf. Er žaš ekki merkilegur įvinningur?

Ķ Drögum aš Ašalnįmskrį leikskóla er fjallaš um lżšręšisleg vinnubrögš. Skjali eins og ašalnįmskrįnni er ętlaša aš vera skrefi į undan žvķ sem er, einhverju til aš stefna aš, žvķ er ętlaš aš leiša til nżjunga. Žar segir:

Ķ leikskóla ber aš undirbśa börn fyrir virka žįtttöku ķ samfélaginu meš žvķ aš skapa žeim tękifęri til aš upplifa lżšręšisleg vinnubrögš og samskipti ķ daglegu starfi. Žannig öšlast žau skilning į žvķ hvaš lżšręši felur ķ sér, lęra lżšręšisleg gildi og vinnubrögš og žróa meš sér borgaravitund. Ķ leikskóla eiga foreldrar, starfsfólk og börn aš vera samstarfsašilar sem vinna saman og taka sameiginlegar įkvaršanir um leikskólastarfiš.

Virša skal innsęi, reynslu, fęrni og skošanir barna. Viš skipulagningu og innra mat leikskólastarfs skal taka miš af sjónarmišum žeirra barna sem žar eru. Žarfir og įhugi sem börn lįta ķ ljós į fjölbreyttan hįtt eiga aš vera sį grunnur sem mótar umhverfi og starfshętti leikskólans.  Leikskóli žarf aš vera vettvangur žar sem börn og starfsfólk:

  • Tekur virkan žįtt ķ samręšum um lżšręšisleg mįlefni.
  • Hlustar hvert į annaš og skiptist į skošunum.
  • Tekur įbyrgš į sjįlfum sér og gjöršum sķnum.
  • Vinnur saman og ašstošar hvert annaš.
  • Hefur val um verkefni og vinnubrögš.
  • Hefur įhrif į leikskólastarfiš.
  • Leitar aš mismunandi lausnum

Žaš mį sega aš Žjóšfundarformiš sé tilvališ til aš vinna aš ofangreindum markmišum. Aš leikskólar tileinki sér žaš til aš tryggja aškomu allra sem žaš varšar aš mati og nįmskrįgerš leikskólans er nokkuš.

Undanfariš hefur įtt sér staš umręša um hverju börn rįši og hverju ekki. Žaš er ljóst aš ķ leikskólum į aš eiga sér samręša og samrįš sem getur veriš meš żmsu móti. Nżlega varši Anna Magnea Hreinsdóttir doktorsritgerš viš Hįskóla Ķslands sem einmitt hafši žaš aš višfangsefni aš rannsaka hverju börn réšu ķ leikskólum. Mikilvęgt hugtak ķ nśtķmauppeldisfręši er valdefling. Valdefling barna er talin einn lykilinn aš velferš og žroska barna. En valdefling felur ekki ķ sér rįšstjórn, hśn felur sér aš eiga hlutdeild ķ og hafa stjórn į eigin lķfi og ašstęšum. Aš nżta žjóšfundarformiš ķ samręšu meš börnum um leikskólastarfiš er spennandi tękifęri.


Leikskólastarf

Ķ leikskólum landsins į sér staš metnašarfullt starf. Margir skólar skrį starfiš į żmsa vegu, ljósmyndir eru algengar og svo hafa smįmyndbönd veriš aš ryšja sér til rśms.  Į heimsķšum margra skóla er hęgt aš sjį slķk myndbönd sem eru eins og gluggar inn ķ starfiš. Gluggar sem gefa foreldrum, fjölskyldum og jafnvel žeim pólitķkusum sem įhuga hafa eilķtiš blik inn ķ daglegt starf og sérstök verkefni. Myndböndunum er ętlaš aš upplżsa og mennta og stundum skemmta.  Ķ tilefni Dags leikskólans žann 6. febrśar įkvįšu félög leikskólakennara aš fara af staš meš litla örmyndbandasamkeppni. Hver skóli mį senda inn žrjś, žriggja mķnśtna myndbönd. Ég hlakka mikiš til aš sjį afraksturinn, sjį žaš hluta af žvķ frįbęra starfi sem į sér staš ķ leikskólum landsins.

Nokkrir leikskólar eiga sķnar eigin youtube sķšur. Mešal žeirra er leikskólinn Furugrund ķ Kópavogi sem gefur žar nokkuš góša mynd af starfinu, önnur sķša er tengd leikskólanum Uršarhóli ķ Kópavogi, en Birte Harksen leikskólakennari hefur haldiš śti öflugri youtube sķšu sem ašallega er tileinkuš tónlistaruppeldinu ķ leikskólanum. Žaš er merkilegt aš geta žess aš eitt myndbandiš žar hefur yfir 300 žśsund įhorf.  Nżjasta sķšan er sennilega sķša leikskólans Ašalžings ķ Kópavogi en į henni er enn fį myndbönd, enda skólinn til žess aš gera nżr. Žessir leikskólar hafa lķka vel virkar heimsķšur sem aš mestu viršast opnar öllum sem įhuga hafa.

Ég get žess aš žęr eru opnar žvķ margir skólar hafa fariš žį leiš aš lęsa sķšum sķnum. Žaš eru margar įstęšur žess aš skólar velja aš fara žį leiš, ein žeirra er hręšsla um aš efni sé notaš įn heimildar og e.t.v. ekki į sanngjarnan hįtt. Vandinn viš aš loka sķšum er hins vegar sį aš žį gegna žęr ekki žvķ hlutverki aš vera gluggi inn ķ leikskólastarfiš og ķ leišinni efla skilning fólks śt į hvaš žaš gengur. Žaš er žessi vandaša mešallķna sem er erfiš aš rata.

Lengst af hefur ein öflugasta leikskólasķša landins verš sķša leikskólans Išavallar į Akureyri. Į Išavelli hafa žau trś į opnum hugbśnaši og opnum sķšum. Žau hafa mešal annars bent į aš ekkert sem sęrir eša gerir lķtiš śr börnum rati į sķšuna. Aš viršing barna sé höfš aš leišarljósi viš val į efni. Annars mį benda į aš flestir leikskólar į Akureyri hafa nokkuš virkar heimasķšur.  Žaš sem meira er žęr eru flestar unnar frį grunni ķ viškomandi skólum, reyndar finnst mér aš sumir skólar męttu alveg minnka skrautiš og krśsidśllurnar į sķšunum sķnum. Mér finnst sķšur allmargra Reykjavķkurskóla geldar ķ śtliti og eiginlega bara ljótar. Žetta eru joomla sķšur sem viršast stašlašar en lķtt hugaš aš fagurfręši eša notendavišmóti. Sjįlf reyndi ég mig einu sinni viš Joomla kerfiš en verš aš višurkenna aš ég nįši ekki andlegu sambandi viš žaš. Segir örugglega meira um mķna tölvufęrni en kerfiš.  Margir žekkja sķšur Hjallastefnunnar sem fleiri leikskólar kaupa. Žęr er afar snyrtilegar en hafa ekkert žróast ślitslega ķ mörg įr. Į žeim eru lķka višmótsgallar sem gerir žaš leišigjarnt aš feršast um žęr. Sķšur leikskólanna ķ Reykjanesbę eru samhęfšar en į margan hįtt frekar žęgilegar, heilsusleikskólarnir kaupa augljóslega sama kerfi og Reykjanesbęr.

Aušvitaš verša žeir leikskólar sem hafa heimsķšur, hvort sem žęr eru opnar eša lokašar, fallegar eša ljótar aš gęta aš viršingu barna og stafsfólks. Best er aušvitaš aš hver skóli móti sér eigin vinnureglur, sišareglur um netbirtingu.

Nżlega var ég aš vinna myndband um leikskólastarf. Ég var aš klippa sama fjölda brota og bśa til heildstęša mynd. Ég var nokkurnveginn bśin aš móta śtlķnur handrits og leitaši svo ķ brotunum hvaš félli aš žvķ. Oft fann ég klippur sem hentušu efnislega, en ekki frį žvķ sjónarhorni aš gęta viršingar barna.

Ég žekki leikskólafólk sem aldrei birtir myndir eša brot žar sem börn grįta, en er allur grįtur sjįlfkrafa slęmur?  Bara svona pęla.  

Aš lokum vęri frįbęrt aš fį įbendingar um virkar leikskólasķšur.   


Hvaš eru kjaramįl leikskólastjóra?

Į morgun ętlar félagsfólk ķ Félagi leikskólastjórnenda aš hittast og rįša rįšum sķnum. Ętlunin er aš vinna aš stefnumótun og framtķšarsżn fyrir félagiš sem stofnaš var į sķšasta įri. Ķ raun byggist žaš į grunni fagfélags leikskólastjóra. Į morgun fį allir félagsmenn tękifęri til aš taka žįtt ķ aš byggja upp sżn nżja félagsins. Fyrir hvaš žaš į aš standa, žį sżn og gildi sem eiga aš liggja starfinu til grundvallar. Ég velti hins vegar fyrir mér hvaš séu kjaramįl leikskólastjóra?

Hvaša mįl skipta leikskólastjóra mįli varšandi rekstrarumhverfi žeirra stofnana sem žeir reka? Žaš er vitaš rekstrarumhverfiš er mjög misjafnt į milli sveitarfélaga og jafnvel innan sveitarfélaga. Fyrir mörgum įrum heyrši ég žvķ varpaš fram hvort aš ekki vęri bara best aš fį višskiptafręšinga til aš stjórna rekstrinum og žį gętu leikskólakennararnir sinnt fagmįlunum. En ķ mķnum huga er mįliš ekki svo einfalt. Ég tel nefnilega aš žaš sé illmögulegt aš ašskilja fagmįl og rekstrarmįl.

Forgangsröšun verka og fjįrmagns veršur aš vera ķ höndum leikskólastjóranna. Žegar ég byrjaši ung sem leikskólastjóri gerši ég "óskalista" ķ ašdraganda fjįrhagsįętlunargeršar, ég setti svona 6- 8 atriši į listann og fékk kannski 1-3. Ķ mķnu tilfelli tók žaš um 5 įr aš klįra listann (viš ķ mķnum leikskóla völdum aš senda inn sama listann įr eftir įr). Į honum voru jafn ólķk atriši eins og aš skipta śt rįndżrri og óhentugri loftlżsingu, mįla veggi, kaupa nż borš og stóla fyrir börnin og hśsgögn ķ kaffistofuna, dżnur ķ hvķld og svo framvegis. Žetta var į žeim įrum žegar leikskólar fengu  śthlutaš x fyrir leikföng, x fyrir bękur, x fyrir vefnašarvöru og svo mętti įfram telja. Sķšan mįtti helst ekki fęra į milli flokka. Ķ litlum leikskólum var nęr śtilokaš aš eignast stęrri hluti. Verst var aš viš höfšum oft litla yfirsżn yfir marga flokka, sįum t.d. aldrei reikninga frį rafmagnsveitunni. Matarkostnašur kom ekki nišurlišašur og svo framvegis. Bókhaldiš okkar var eiginlega beišnabókin. Svo breyttist žetta og viš fengum aš sameina flokka og rįša hvernig viš vöršum heildarupphęšinni og viš fengum tölvuforrit sem hjįlpušu okkur aš halda utan um reikninga og sundurliša žį sjįlf (alla veg viš sem höfšum tölvur ķ skólunum). Sameining flokkanna leiddi til nżrra lista. Hjį okkur forgangsröšušum viš  mikilvęgum efniviš ķ uppeldisstarfiš, į listanum lenti, hljóšfęri, einingakubbar, vandašir litir og svo framvegis. Mišstżringarįrįttan var samt ekki alveg dauš og sumt mįttum viš helst ekki kaupa nema meš sérstöku leyfi, (eins og tölvur) og stęrri framkvęmdir aušvitaš hįšar sérstökum skošunum.

Enn žetta meš mišstżringuna ég man žegar fjįrmįlastjórinn hringdi ķ mig, erindiš var aš ég hafši keypt tölvu nśmer 2 inn ķ 6 deilda leikskóla. Fjįrmįlastjórinn sagši mér aš ķ nįgranaskóla okkar vęri ekki til tölva en ég meš tvęr og nś ętti ég aš senda ašra žangaš. Žaš fauk létt ķ mig og ég svaraši. "Jį žaš er ekkert mįl en ég hef heyrt aš žau eigi tvö kubbasett og nś vantar okkur slķkt".  "Žś meinar žaš" var svariš og ég heyrši aldrei framar talaš um tölvumįl hjį mér.

Žaš eru rśm 13 įr sķšan ég hętti sem leikskólastjóri. Ég hélt satt aš segja aš allir svona kvótar į einstaka liši vęru śt śr kortinu žangaš til aš ég hitti leikskólastjóra nżlega sem hafši rekiš įkvešna hluti ķ sķnum leikskóla meš mikilli hagsżni. Hśn fékk hvorki aš fęra į milli liša eša į milli fjįrhagsįra.  Hvers vegna er ég aš rifja žetta upp, jś ég er aš velta fyrir mér hvaš ķ starfsumhverfi leikskólastjóra er umsemjanlegt og hvaš žętti félagiš į aš hafa stefnu ķ og berjast fyrir. Sannarlega er ekki hęgt aš setja slķkt inn ķ  kjarasamning en žaš hlżtur samt aš vera hęgt aš koma žvķ fyrir einhverstašar, t.d. meš sameiginlegum yfirlżsingum. Žegar fagfélag leikskólastjóra var stofnaš var rętt um aš skapa vettvang mešal annars fyrir svona umręšur, leikskólastjórar žyrftu aš hafa vettvang til samręšu. Ég velti fyrir mér er žaš enn hluti af framtķšarsżn félagsins.

Ķ mķnum huga er ekki hęgt aš taka ķ sundur faglegan metnaš, framsżni og rekstrarmįl. Žaš veršur forvitnilegt aš sjį hvaš kemur śt śr stefnumótunarfundi félagsins. 

 


"Ég get svo sem alltaf fariš aš vinna ķ leikskóla"

Leikskólinn hefur veriš undir mikilli pressu undafariš įr. Góšęristķmar ķ samfélaginu hafa löngum haft ķ för meš sér kreppu ķ leikskólum. Leikskólarnir hafa veriš illfęrir ķ samkeppni um starfsfólk og margir leikskólar upplifaš aš vera mišstöš nśtķma farandverkafólks. Žvķ mišur oft fólks sem hefur engan metnaš fyrir hönd leikskólans. Eftir aš lengsta krepputķma ķ ķslensku  leikskólasamfélagi virtist vera aš ljśka sįu margir leikskólastjórar fram į betri tķš, sįu fram į aš geta mannaš žęr stöšur sem ekki fengust leikskólakennarar ķ meš metnašarfullu og flottu fólki. "Hvaš er nokkurt mįl aš fį fólk nśna?" er spurt.  En hver hefur veriš raunin?

Ég var ein žeirra sem fagnaši žeirri hlišverkun kreppunnar aš žaš vęri ekki skömm aš vera į atvinnuleysisskrį. Aš žaš vęri ekki eins og aš segja sig til sveitar. Mér fannst žaš mikilvęgt fyrir mannlega reisn. Ég er ein žeirra sem finnst mikilvęgt aš bśa ķ samfélagi sem heldur utan um žį sem minna mega sķn eša eiga erfitt į tķmabilum ķ lķfi sķnu, aš žaš sé til kerfi sem heldur utan um žaš fólk. En svo eru žaš hinir sem sjį samtrygginguna ekki sömu augum og ég, sem kerfi sem tekur viš ef įföll verša. Heldur sem kerfi til aš nota og žeir eiga rétt į. Aš žaš er kostaš af samneyslunni, mér og žér og žaš sé ķ raun aš stela.

Ég įttaši ég mig heldur ekki į žvķ aš žar sem svo litlu munar į žvķ sem fólk sem er į atvinnuleysisiskrįnni fęr bęši ķ formi launa og hlunninda og žess aš vera į vinnumarkaši leikskólans aš starfiš ķ leikskólanum er ekki eftirsóknarvert. Žaš er betra aš vera į skrįnni.

Ég hef lķka heyrt ķ rįšgjafa sem ręšir viš fólk ķ atvinnuleit. Hśn segist oft heyra. "Ęi ef ég fę ekkert annaš get ég svo sem fariš aš vinna ķ leikskóla".  Višhorf sem lżsa leikskólanum sem ruslakistu vona og vęntinga. Svona višhorf stinga okkur ķ leikskólanum sem trśum į gildi hans, ķ hjartastaš. Viš viljum nefnilega fólk sem finnst leikskólinn jafn eftirsóknarveršur og flottur vinnustašur og okkur finnst hann alla jafnan vera.

Leikskólastjórar segja żmsar sögur af samskiptum sķnum viš vęntanlegt starfsfólk. Žaš kom mörgum žeirra t.d. į óvart aš žegar hringt var ķ fólk af atvinnuleysisskrįnni, komu spurningar um hitt og žetta. Fólk sem samkvęmt skrįnni var aš sękja um fullt starf gat t.d. ómögulega unniš fullt starf, žurfti aš sinna hinum og žessu (einsog svartri atvinnustarfsemi). Žaš eru jafnvel dęmi žess aš fólk sem finnur sig ekki ķ starfi bišur um uppsagnarbréf til aš fara fyrr inn į skrįna. Einn leikskólastjóri sagši mér af starfsmanni sem mętti seint og illa og skyldi ekkert ķ žvķ aš ekki vęri bśiš aš segja sér upp, var ķ raun aš bišja um žaš meš hegšun sinni. Leikskólastjórinn var aftur ķ žeirri stöšu aš verša aš leika eftir leikreglum og samkvęmt žeim er žaš meira mįl en aš hnerra aš segja upp fólki. Einn leikskólastjóri segist bišja um starfshęfnisvottorš žar sem hennar reynsla er aš fólk sé marga daga ķ mįnuši frį vegna veikinda. Henni og öšrum finnst t.d. ekki ķ lagi aš fullfrķskt fólk um žrķtugt sé aš mešaltali frį um 5 daga ķ mįnuši. Žaš merkir ķ raun aš viškomandi er 75% starfsmašur og til aš męta 3 svona starfsmönnum žarf eina afleysingarmanneskju, (reikna meš aš afleysingin sé lķka 25% veik). Afleysingarmanneskju sem aušvitaš er ekki til stašar. Žvķ veršur įlagiš į žį sem eftir standa enn nś meira. Vegna sterks veikindaréttar į allt žetta starfsfólk rétt į 100% launum og žaš er erfitt aš hreyfa viš žvķ. Verst er aš kostnašurinn er ekki ašeins fjįrhagslegur heldur lķka og ekki sķst sišferšislegur. Annar leikskólastjóri segist ekki rįša fólk nema tķmabundiš, til aš lenda ekki ķ uppsagnarklemmunni. Įstęšuna, hśn hefur séš marga starfsmenn halda śt reynslutķmann en um leiš og honum lżkur er eins og skipt um plötu. Annar leikskólastjóri sagši mér aš hśn hefši sagt upp starfsmanni, hann meldaši sig veikan daginn eftir og mętti meš uppįskrifaš langtķmaveikindavottorš frį lękni. Daginn sem uppsagnarfresturinn rann śt var hringt ķ leikskólann śr öšrum leikskóla til aš spyrja um viškomandi. Leikskólastjórinn sagšist hafa sagt kollega sķnum aš hśn fagnaši žvķ aš viškomandi vęri kominn til heilsu.   

Žaš er į žessum tķmum og viš lķkar ašstęšur sem sameiningartal hitti leikskólastjóra fyrir. Og žaš er ķ žessu ljósi sem fólk veršur lķka aš skoša višbrögš leikskólasamfélagsins. Leikskólinn hefur veriš aš róa lķfróšur og ķ staš žess aš kasta til hans lķnu er bętt ķ lestarnar og róšurinn žyngdur.

Ég sé sjįlf marga kosti viš sameiningar leikskóla, ég sé spennandi tękifęri til aš žróa starf og ašferšir. En ég held aš žaš sé hęttulegt aš gera žaš į kostnaš stjórnunar skólanna eins og stašan er nś.

Ķ flestum leikskólum er flottur kjarni fólks sem ber upp starfiš og sinnir žvķ af einstökum faglegum metnaši. En ķ allmörgum leikskólum er lķka įkvešiš hlutfall fólks sem stoppar stutt viš. Žvķ mišur eru įhrif žessa hóps miklu meiri į leikskólastarfiš en ęskilegt er.   

Svona aš lokum langar mig aš segja frį aš fyrir allnokkrum įrum lét Kópavogsbęr gera hjį sér könnun į hverjir vęru veikir ķ leikskólanum og komst aš žvķ aš žeir sem sķst eru veikir eru leikskólakennararnir.   

 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband