Bloggfęrslur mįnašarins, febrśar 2008

Dżrkeypt hallarbylting

Mišaš viš śtkomuna į landsvķsu ķ žessari skošunarkönnun er nokkuš ljóst aš į landsvķsu er fólk aš refsa Sjįlfstęšisflokknum fyrir stjórnleysiš og sundrungina ķ borginni. Nokkur furša? Hallarbyltingin ķ janśar ętlar aš verša flokknum dżrkeypt. Aušvitaš glešst ég yfir aš mitt fólk standi vel. Vona bar aš žaš enn hęrri tölur komi upp śr kjörkössunum nęst.

Kannski aš foringjar flokksins verši ekki eins glašir meš sitt fólk opinberlega nęst žegar žaš hagar sér eins og frekjur. Eins og hallarbyltingin blasir viš mér og fleirum, var žetta fyrst og fremst įkvöršun sem byggist į einkahagsmunum örfįrra borgarfulltrśa og frekju ķ völd. Žaš sem viškomandi voru kjörnir til; aš gęta hagsmuna borgarbśa, viršist hafa veriš sett ķ annaš sętiš.


mbl.is Dregur śr fylgi viš rķkisstjórnina
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Er "óvart" veriš aš bśa til bakdyraleiš aš samręmdu leikskólastarfi?

Eins og fram hefur komiš hef ég fagnaš framkomnu frumvarpi menntamįlarįšherra um leikskólann. En žrįtt fyrir svona almennt jįkvęša afstöšu til žess eru nokkur atriši sem ég hef velt vöngum yfir og haft af nokkrar įhyggjur. Įhyggjur um żmsar afleišingar til lengri tķma litiš. 

Śt ķ hinum stóra heimi hafa undanfarin įr veriš aš takast į tvö gagnstęš sjónarmiš ķ leikskólafręšum. Annarsvegar žar sem nefnt hefur veriš žroskamišaš – byggt į hugmyndafręši um  m.a. žroska barna og uppglötunarnįm og gildi skapandi starfs og leiks. Segja mį aš undir žetta sjónarmiš sé sterklega tekiš ķ fyrirliggjandi frumvarpi. Hitt sjónarmišiš sem hefur veriš rķkjandi ķ Bretlandi, Bandarķkjunum, Hollandi, Frakkalandi og Belgķu byggir į fręšslu og kennslumišašri starfsemi. Starf ķ leikskólum sem lķkjast hugmyndum flestra um nśverandi grunnskóla.

Ķ greinargerš meš frumvarpinu er žessari leiš hafnaš. Hins vegar velti ég fyrir mér hugsuninni į bak viš aš aldurs- og žroskatengja nęstu ašalnįmskrį eins og bošaš er ķ frumvarpinu. Sś sem nś er ķ gildi hefur veriš afar vķš og innan hennar hafa flestar leikskólastefnur getaš stašsett sig. Žegar ég svo tengi umręšuna um aldurs og žroskavišmišin viš 16. grein frumvarpsins um žęr upplżsingar sem eiga aš fara į milli skólastiga verš ég vör um mig. Eins og greinin er oršuš nś eiga leikskólar aš senda allar upplżsingar sem žeir telja aš gangi geti komiš į milli skólastiganna, įn samžykkis foreldra. Taka veršur fram aš Persónuvernd rķkisins hefur žegar gert athugasemd viš oršalagiš. Hinsvegar er bošuš reglugerš meš frumvarpinu og žar į sjįlfsagt aš kveša nįnar į um hvaša upplżsingarnar eiga aš fara į milli.

Ef ég tengi umręšuna viš fljótandi skólaskil, og viš umręšuna um fimm įra bekki hjį Sjįlfstęšisflokknum ķ Reykjavķk, žį setur aš mér hroll og ég verš uggandi. Uggandi yfir žvķ aš žarna sé veriš aš bśa til bakdyraleiš aš skóla- og fręšslumišušum leikskólum, veriš sé aš boša einhverskonar formlegt mat į börnum. Mat sem kemur til meš aš vera meira stżrandi um innra starf en t.d. ašalnįmskrį. Lķka stżrandi um hvaša börn teljast TILBŚIN fyrir nęsta skolastig og hvaša börn žurfa frekari LEIŠRÉTTINGU viš į leikskólastiginu. Aš meš žvķ beinist starfiš ķ įtt aš žvķ aš ašlaga starfiš “samręmda prófinu” sem leggja į fyrir barniš. Viš höfum sporin aš varast. Reyndar get ég ekki skiliš žį grunnhugmynd aš barniš eigi aš vera tilbśiš fyrir skólann en skólinn ekki tilbśinn fyrir barniš. Enda hugmynd sem er fjarri flestum leikskólakennurum.

Į vegum hinna żmsu alžjóšastofnana sem hafa mįlefni og menntun barna į sinni könnu er sķfellt veriš aš vinna aš stefnumótun. Hana ber alla aš sama brunni, aš hinni noršur- og miš-evrópsku hefš, įherslu į žroska, skapandi starf og nįm ķ gegn um leik.

Sturlubarniš veltir sér

Viš fylgjumst aušvitaš spennt meš öllu vöršum į žroskaleiš Sturlubarnsins. Nśna hefur hann unniš žaš stórkostlega afrek aš fara af baki yfir į maga. Hann veltir sér į hlišina, beygir höndina ķ 90 grįšur undir sig og og veltir alla leiš. Einbeitingin og hugsunin er alveg skżr. En svo kann litla stżriš ekki enn aš fara til baka, hann er žvķ fastur į maganum og lķkar žaš ekki vel. Viš bķšum aušvitaš eftir nęsta žroskastökki. Undanfari veltunnar var aš hann var farinn aš taka dót og svo skipta sjįlfur į milli handa. Gera sér grein fyrir aš hęgt er aš nota hendur til mismunandi verka samtķmis.

 


Įtökin um elstu börnin

Ég var meš erindi į rįšstefnu um helgina, erindiš mitt fjallaši m.a. um hugmyndafręšileg įtök sem hafa veriš um elstu börn leikskólans nś og fyrir 40 įrum. Žeirri umręšu tengist umręša um įhrif atferlismótunarsinna og nż-atferlismótunarsinna į leikskólastarfiš. Sem mešal annars svar viš žeirri kröfu, ašallega višskiptalķfsins, aš fęra menntun 5 įra barnanna inn ķ gunnskólann.

Ég velti lķka fyrir mér hvernig leikskólastarf sé lķklegt til aš styšja viš lżšręši, mķn nišurstaša er aš atferlisskólarnir séu ekki žar ķ hópi. Ég skošaši hugmyndafręši leikskólanna śt frį kenningum félagsfręšingsins Basil Bernstein. En hann hefur m.a. fjallaš um įhrif nżfrjįlshyggjunnar į skólastarf. 

Ég hlustaši lķka sjįlf į marga įhugaverša fyrirlesara og fékk innsżn ķ žaš sem ašrir eru aš gera. Žaš er vķša mjög öflugt starf ķ gangi og margar rannsóknir sem vert er aš fylgjast meš. Žeir sem vilja skoša įgrip erinda er bent į www.fum.is  


Nżtt meistaranįm ķ Kennarahįskólanum

Umhyggjusamur leikskólakennari Meistaranįm sem margir hafa bešiš eftir. Žar sem įherslan veršur į heimspeki. Ég veit aš margir leikskólakennarar hafa bešiš eftir slķku framhaldsnįmi. Nįmi sem nżtist žeim sem vilja vera į gólfinu, en lķka stjórnendum.  Minni į kynningu ķ KHĶ ķ dag. 

 

Meistaranįm ķ heimspeki menntunar meistaranįmi ķ heimspeki menntunar mišar aš žvķ aš svara kalli ašal­nįmskrįr leik-, grunn- og framhaldsskóla um menntun til įbyrgrar, gagnrżninnar žįtttöku ķ lżšręšisžjóšfélagi og aš mennta fólk til frumkvęšis ķ lżšręšis­legu skólastarfi, ķ heimspeki menntunar og heimspekilegri samręšuašferš ķ kennslu.   

 

Markmiš nįmsins er aš nemendur öšlist žekkingu į lżšręši sem kenn­ingu og hugsjón, įhrifum žess og möguleikum ķ skólastarfi og hlut žess ķ žróun mannlegra samfélaga og ķ samskiptum einstaklinga og žjóša. Nemendur öšlist skilning į grunnforsendum lżšręšis ķ samfélagsgerš, hugsunarhętti einstaklinga og samskiptahįttum og fęrni til aš leiša skólastarf inn į brautir įbyrgrar, gagnrżninnar og lżšręšislegrar žįtt­töku allra sem aš žvķ koma. Nemendur öšlist einnig žekkingu į öšrum grundvallar­višfangsefnum ķ heimspeki og hugmyndasögu menntunar. Meistaranįm ķ heimspeki menntunar er fullt tveggja įra nįm, ž.e. 120 ECTS (60 einingar) nįm sem skiptist į fjórar annir. Nemendur geta tekiš nįmiš į lengri tķma auk žess sem hluta nįmsins er hęgt aš taka ķ fjarnįmi.

 


Sennilega besta leišin

Sjįlfstęšisfólks vegna veršur aš višurkennast aš žetta er sennilega žaš eina skynsamlega ķ stöšunni. Blóšug įtök sem hefšu annars fylgt foringjauppgjöri er foršaš.  Fólk fęr tķma til aš nį įttum og stilla upp trśveršugri stöšu fyrir kjósendur. Žaš hefši veriš grįtbroslegt skuespil fyrir okkur hin aš horfa upp į slagsmįlin.


mbl.is Vilhjįlmur ętlar aš sitja įfram
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Stjörnukķkir ķ dag - viš žar

Ķ dag klukkan tvö veršur žįtturinn Stjörnukķkir į dagskrį į rįs 1. Mešal žeirra sem rętt veršur viš ķ dag er ég og Michelle leikskólakennari į Stekkjarįsi ķ Hafnarfirši. Efni žįttarins veršur skapandi starf ķ leikskólum. Ég vona sannarlega aš mér hafi tekist aš segja eitthvaš af viti. Hvet sem flesta til aš hlusta.   
  
Į rķkisśtvarpinu er nś bśiš aš setja nokkra žętti inn ķ hlašvarp, žar er hęgt aš hlusta į żmsa gamla žętti. M.a. allan Stjörnukķkir frį upphafi. Ég hvet sem flesta til aš gera žaš, žaš er tķma vel variš. Sjįlfri finnst mér žęgilegt aš vinna meš rįs 1 į.
Annars var vištal viš mig ķ sķšustu viku ķ tilefni vķsindasmišju į vetrarhįtķš ķ Samfélaginu ķ nęrmynd hér mį hlusta į žaš ķ nokkra daga ķ višbót.
  
AF VEF ruv.is
Žetta er ķ vinnunni minni ... žar er ég flugmašur og einkaspęjari og ég ręš öllu.

Viš bregšum okkur ķ töfraherbergiš ķ leikskólanum ķ Stekkjarįsiķ Hafnarfirši en žar er aš finna alls kyns efniviš, sęlgętisbréf, trjįgreinar, gostappa og efnisbśta svo eitthvaš sé nefnt en efnivišurinn ratar inn ķ sköpunarverk barnanna ķ leikskólanum sem bśa til bķla og flugvélar, tölvuskjįi og vinnustaši, stelpur og strįka śr könglum, kökudunkum, pappakössum og bómullarhnošrum. Ķmyndunaraflinu eru engin takmörk sett og hlutirnir ķ töfraherberginu geta tekiš į sig ótrślegustu myndir. Töfraherbergiš byggir į efnisveitunni Remida sem finna mį ķ noršur-ķtölsku borginni Reggio Emilia en žar komu leikskólayfirvöld į samstarfi viš fyrirtęki og verksmišjur sem lįta af hendi rakna afgangsbirgšir og śreltar vörur af żmsu tagi sem nżtast leikskólum ķ borginni ķ skapandi starfi. Umhverfisvernd og endurnżting er žannig innbyggš ķ starf Remidu. Rętt veršur viš Michelle Soniu Horn, deildarstjóra listasmišju Stekkjarįss um starfiš į leikskólanum.

Einnig veršur rętt viš Kristķn Dżrfjörš, leikskólakennara og lektor viš leikskóladeild Hįskólans į Akureyri sem segir frį ķtölsku skólastefnunni Reggio Emiliasem hefur sett mark sitt į fjölmarga leikskóla hérlendis į undanförnum įrum og įratugum. Stefnan hefur vakiš heimsathygli, en įriš 1991 valdi tķmaritiš Newsweek Reggio Emilia skólana į mešal tķu bestu skóla ķ heimi.

Hilmar Örn Hilmarsson tónskįld tekur aš sér aš rifja upp sögur af eftirminnilegum kennara. Tónlistin ķ žęttinum er eftir John Cage (brot śr A Book of Music fyrir tvo undirbśna flygla ķ flutningi Joshua Pierce og kafli śr Svķtu fyrir dótapķanó, einnig ķ flutningi JP) og Benna Hemm Hemm (Riotmand af plötunni Ein ķ leyni).


Žaš liggur eitthvaš stórkostlegt ķ loftinu

Žrįtt fyrir ašför sjįlfstęšimanna ķ Reykjavķk aš leikskólanum finnst mér žessa daga eins og ég sé aš upplifa eitthvaš merkilegt. Eitthvaš sem er alveg einstakt. Tilfinning sem ég fann sterkt fyrir žegar viš leikskólakennarar tókum risaslaginn. Žegar viš foršum žvķ aš leikskólinn skilgreindist sem félagslegt śrręši en var stašfestur sem skóli žar sem menntun fęri fram. Žaš var įriš 1991. Ég įsamt mörgum félögum mķnum vöršum mörgum stundum į žingpöllum. Viš ręddum viš alla sem viš žekktum og voru tengdir ķ pólitķk, viš leikskólakennarar tókum höndum saman, hvar ķ flokki sem viš stóšum og stóšum saman sem ein manneskja. Viš skipulögšum fundaferšir um landiš til aš stappa stįlinu ķ fólk, til aš efla lišsandann, ferširnar fengu žaš fręga heiti Amma Dreki. Viš fengum foreldra ķ liš meš okkur, viš fengum samfélagiš ķ liš meš okkur.

 

Ķ dag varš ég spurš hvort nżr amma Dreki vęri ķ uppsiglingu. Žaš er nefnilega svipuš stemming ķ loftinu. Kannski er žetta eitthvaš sem gerist žegar viš upplifum aš viš žurfum aš verjast meš kjafti og klóm. Žaš vita allir sem žekkja mig aš ég er stéttafélagssinni sem stóš eitt sinn ķ framvaršarsveit leikskólakennara. En žaš skal enginn misskilja svo aš vörn mķn snśist um aš verja hagsmuni leikskólakennara. Ķ sišareglum leikskólakennara (žeim sem giltu alla vega žegar ég var žar félagi og ég vona aš ég hafi tileinkaš mér) var ein fyrsta skylda okkar, skyldan gagnvart hagsmunum barna. Undan žeirri skyldu get ég ekki hlaupist og ef einhverstašar eru eftir mig maršar pólitķskar tęr, veršur bara svo aš vera. Žaš batnar. En eyšilegging eins og nś er bošuš į leikskólakerfinu, hśn batnar ekki į viku. Enn um sinn boša ég žvķ tįtrošslu.

 

Hvaš er žaš sem glešur mig svona? Žaš sem glešur mig er aš mér finnst vera vakning gangvart skapandi starfi, skapandi efniviš, skapandi hugsun. Vakning gagnvart gagnrżninni hugsun, gagnvart forvitni og rannsóknum barna. Gagnvart žvķ aš lifa ķ nśinu og vera til stašar ķ nśinu. Gagnvart žvķ aš setja alla hugsun į haus og hugsa upp į nżtt, frį nżrri sżn, śr nżrri vķdd. Žessa daga er ég aš hitta fólk śt um allt žjóšfélagiš sem spyr, hvernig er hęgt aš efla skapandi starf og hugsun? Margir leita til mķn til aš fį upplżsingar um starfiš ķ Reggio Emilia. Eru forvitnir um žį tilraun sem er žar ķ gangi og hefur veriš s.l. 50 įr. Ķ Reggio er fólk stundum spurt, hvaša rannsóknir getiš žiš sżnt okkur um aš starfiš virki. Žau svara gjarnan, samfélagiš okkar er okkar besti vitnisburšur.

 

Sturlubarniš ķ ungbarnasundi

Žaš var stórkostleg upplifun aš skreppa ķ Mżrina ķ Garšabę og fį aš fylgjast meš Sturlubarninu ķ ungbarnasundi. Hann skrķkti og hló. Var mjög athugull og passaši aš lķta reglulega ķ įttina til ömmu og afa, svona eins og til aš tékka į hvort viš vęrum ekki örugglega aš fylgjast meš. Birna kennari leiddi tķmann meš styrkri stjórn. Greip eitt og eitt ungabarn og lét žaš kafa. Fylgdist įrvökul meš stoltum foreldrum gera slķkt hiš sama.

Mér fannst lķka gaman aš heyra öll leikskólalögin sem hśn notaši meš. Hvert lag įtti sķna hreyfingu ķ vatninu. Og svo klöppušu foreldrarnir og hrósušu ungunum sķnum. Ég er aušvitaš svo leikskólaskilyrt aš ég ętlaši alltaf aš fara aš syngja meš. Ég var meš myndarvélina og Lilló meš myndbandsvélina. Hann nįši alveg stórgóšum myndum af tķmanum. Litla fjölskyldan kom svo ķ heimsókn į sunnudaginn og fékk aš sjį afraksturinn. Fyndnast var aš sjį brosiš sem fęršist yfir andlit Sturlubarnsins žegar aš hann heyrši rödd foreldrana óma śr sjónvarpinu hvort sem var ķ söng eša hrósi.

borša putta  standa

įhugsamurgul önd


Žaš er hęgt aš lęra af mistökum annarra

Ķ nóvember sl. heimsótti ég hollensk leikskólasamtök. Įstęša heimsóknarinnar var opnun sżningar  um hollenskt leikskólastarf ķ anda ķtalskrar leikskólahugmyndafręši sem kennd er viš borgina Reggio Emila. Hluti af dagskrįnni fólst ķ aš Hollendingarnir sögšu okkur (fulltrśum nokkurra landa) frį ašstęšum žar. Textinn hér aš nešan er śr minnisblaši sem ég skrifaši fyrir sjįlfa mig eftir heimsóknina.

100_5825

 

Gestgjafarnir gįfu okkur smįnasažef inn ķ hiš hollenska kerfi, sem er bęši gamaldags og flókiš. Žeir sögšu okkur aš Hollendingar séu enn aš bżta śr nįlinni meš breytingar sem žeir geršu į skólakerfinu um 1990 žegar žeir tóku 4 og 5 įra börnin inn ķ opinbera skólakerfiš – af leikskólunum. Žetta hafi leitt til bęši afturhaldsemi og lķtillar žróunar ķ mörg įr į eftir. Mį eiginlega segja aš afleišingarnar hafi veriš hręšilegar fyrir konur žar sem žeim var meš žessari įkvöršun żtt śt af vinnumarkaši. En lķka fyrir börnin sem allt ķ einu hęttu aš vera ķ barnmišušu umhverfi leikskólans og var żtt inn ķ formlegt umhverfi grunnskólans, meš žeim kröfum sem žvķ fylgdu. Žaš sem verra var grunnskólinn og kennarar žaš voru ekki menntašir né į annan hįtt undirbśnir undir aš taka viš börnunum. Žetta hafi leitt til žess aš starfiš varš meira fręšslumišaš en uppgötunarmišaš.

 

  100_5861    100_5858

 

Žetta hafi lķka veriš sérlega slęm žróun ķ ljósi žess aš framan af öldinni stóšu Hollendingar mešal fremstu žjóša ķ menntun yngstu barnanna. Žangaš flśši Marķa Montesorri undan fasistum į Ķtalķu og žar žróaši hśn hugmyndir sķnar. Žar įtti frķskóla-hreyfingin (Freinet)sterkar rętur sem og sterk Fröbelsk hefš. En meš breytingunni var leikskólakerfinu fleygt aftur ķ tķmann. Kom fram ķ mįli gestgjafanna aš žaš sé jafnvel svo ķ dag aš žaš fylgi žvķ įkvešin skömm aš hafa börnin sķn ķ leikskóla. Afleišingin er aš flestar męšur reyna aš stytta vinnudaginn svo börnin žurfi ekki aš vera lengi į “žessum stöšum”. Skiptir žį ekki mįli hver gęšin eru. Žaš fylgir žvķ įkvešiš stimpill aš lįta börnin frį sér.

Sögšu gestgjafar okkar aš žetta višhorf hafi lķka speglast ķ oršinu sem notaš var fyrir leikskóla framan af “opfangen” – aš taka upp į arma sér eša grķpa börnin. Žaš sem er hins vegar jįkvętt og viš Ķslendingar męttum taka til fyrirmyndar er aš fjölskyldugildi eru afar sterk ķ Hollandi og börnin eru bęši afar mikils metin og stór hluti af sjįlfsmynd fjölskyldunnar. Žetta sé mešal annars vegna sögu Hollendinga en žeir fullyrša aš kjarnafjölskyldan sé “nęstum” žvķ fundinn upp af žeim. Žaš kom til vegna žess mešal annars aš žeir eru mikil verslunaržjóš og “žurftu” žvķ ekki aš eiga eins mörg börn til aš hjįlpa til viš vinnu og žurfti ķ sveitum. Žess vegna hafi lķka sķšustu 3-400 įrin veriš lögš mikil įhersla į félagstengsl innan fjölskyldan, įhersla į aš börn ęttu aušvelt meš samskipti. Žaš voru žau gildi sem mįli skiptu til aš styrkja žjóšina sem verslunaržjóš.

Vegna žessa hafi lķka veriš litiš svo į sķšari tķmum aš góšur leikskóli sé skóli sem lķkist heimilum sem mest, žar sem starfsfólkiš tekur aš sér aš ganga börnun ķ móšurstaš į mešan aš žęr neyšast til aš vera frį žeim. Kannski eilķtiš eins og var į Ķslandi fram undir alla vega 1980. Fęstir lķti svo į aš menntun eigi sér staš ķ leikskólanum, hann sé fyrst og fremst geymslu og gęslustašur. Hann er neyšarbrauš. (Žetta minnti mig reyndar į fręga bók sem kom śt į Ķsalandi um 1980, Dagheimili, geymsla eša uppeldisstašur.)

                            

Įriš 2003 setti hęgri stjórnin ķ Hollandi lög sem tóku fyrir afskipti hins opinbera aš kerfinu undir 4 įra eins og fyrr segir, nś er nż miš-vinstri stjórn og er hśn meš lög ķ undirbśningi sem eiga fella fyrri lög śr gildi, enda sjįi flestir aš žau gangi ekki upp. Stendur til aš leyfa skóla fyrir börn į aldrinum 0-7 įra. Sporen (samtökin sem ég heimsótti) opna slķkan skóla 1. janśar 2009, hann er nś ķ byggingu.

Nś er žaš svo aš menntun  4- 6 įra barna er hluti af hinu opinbera skólakerfi en menntun og žjónusta viš yngstu börnin į hinum frjįlsa markaši. Jafnvel svo mikiš aš ekkert er borgaš meš skólunum og markašurinn er algjörlega lįtinn rįša. Fįar reglur eru, en žęr snerta ašallega rżmi, mönnun og öryggiskröfur. Mjög litlar menntakröfur eru geršar til žeirra sem vinna meš yngstu börnin. Af hįlfu stjórnvalda hefur fyrst og fremst veriš litiš į skólana sem geymslu og žjónustu.

Hér er slóš žar sem ég fjalla ašeins um Fröbel og ķslenska leikskólann.

100_5921  100_5911 

100_5908


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband