Bloggfćrslur mánađarins, maí 2011

Bruno Munari og sköpunin í leikskólanum

Ítalski listamađurinn Bruno Munari  (1907 -1998) taldist til annarar kynslóđar framtíđarlistamanna á međal samtíđarmanna, ađrir sáu í honum sterk tengsl viđ hugmyndafrćđi Súrrealista. Hann var gjarnan kallađur Enfante terriblesinnar kynslóđar. Sá óţćgi sem ekki fellur ađ rammanum, sá sem međ list sinni ađ skilgreinir sig ađ hluta utan rammans. Hjá honum voru mörk listgreina ađ ýmsu leyti ósýnilegri en hjá flestum samtímamönnum. Fjöldi tilrauna hans í listum fanga athygli nútímafólks og sum samsömun viđ reynslu okkar og sýn á veruleikann. Munari beitti nýrri ţekkingu og tćkni óspart í verkum sínum. Rannsóknaređli listarinnar var honum hugleikiđ. Hann leitađist viđ ađ skapa listaverk sem voru í gagnvirku sambandi viđ umhverfiđ, verkiđ hefđu áhrif á umhverfiđ en umhverfiđ samtímist áhrif á verkiđ. Munari eins og Calder leitađi til óróa en hafnađi alfariđ ađ hans óróar vćru í ćtt viđ óróa Calders. Undirliggjandi lögmál og efnistök vćru gjörólík.

 skuggar.JPG

Rannsóknir Munaris snéru m.a. ađ möguleikum ljóss og ljósfrćđi. Samspil ljós, lita og hreyfingar er algengt viđfangsefni í verkum hans. Pensill hans, ljósiđ, tćknin og samspiliđ ţar á milli. Ţađ er skrýtiđ ađ upplifa sum verka hans frá ţví um í kringum 1950 og sjá ţar pćlingar ýmissa nútímalistamanna. Verk t.d. Egils Sćbjörnssonar eiga ađ margt sammerkt međ hugmyndaheimi Munari, sjálf minnist ég sýningar hans í Gallerý  I8 fyrir nokkrum árum. Á heimasíđu sem tileinkuđ er list Munari er Ólafur Elíasson  talinn sá nútímalistamađur sem stendur honum nćst í pćlingum um eđli lita og ljóss. Rannsóknir Munari á pólariseruđiu ljósi minna frekar á tilraunir í eđlisfrćđitíma en myndlist. En slíkt verk sýndi hann einmitt á Feneyjartvíćringnum 1966. Ţegar fariđ er fram hjá glerhjúp Hörpunnar minnir hann á ljósatilraunir Munaris á Feneyjartvírćringnum 1966. Leikur ljóss og  lita byggist á sömu lögmálum.  

Munari voru börn og list fyrir börn hugleikinn. Hann hannađi m.a. bókverk sem höfđuđu sterklega til barna. En líka ýmsa nytjamuni. Ţess má geta ađ hann fékk verđlaun LEGO 1986 fyrir framlag sitt til ađ styrkja hugmyndina um skapandi ţćtti bernskunnar.

 

Veturinn 1975-76 sótti ég unglinganámskeiđ í myndlist í MHÍ, ţar kenndi á ţeim tíma Jón Reykdal. Međal verka sem hann bauđ okkur ađ gera var hvert okkar fékk ramma úr slidesmyndavél. Viđ áttum síđan ađ safna úr umhverfinu efni/hlutum sem viđ vildum stćkka upp á vegg og mála. 

Í dag sjáum viđ slík verk sem byggja á skammtafrćđi. Ef fariđ er á Vísindavef HÍ er t.d. reiknađ međ ađ ummál strandlengju Íslands sé um 1500 kílómetrar. En samtímis er gerđ grein fyrir ađ ţađ sé aldeilis ónákvćmt og byggi á ţví ađ mćla á tiltekinn hátt. Ef t.d. fariđ vćri međ málbandiđ inn í hverja vík um hvern stein og klett má reikna međ ađ talan vćri töluvert mikiđ hćrri. Svona eins og ţegar jólasería er tekin saman sikk sakk áđur en henni er pakkađ.  Ummál hennar virkar töluvert minna ţannig en ţegar búiđ er ađ taka hana í sundur.  Á sömu hugmyndafrćđi voru verkefni Jóns međ okkur krökkunum byggđ. Ađ viđ skynjuđum stórleika og hins smáa. Sandverk Lóanna hér ađ neđan byggir á sömu hugsun, ađ hiđ smáa geti veriđ ógnarstórt.

Aaling_luing_052.JPG

Í leikskólanum Ađalţingi er greinileg hugmyndafrćđileg tenging viđ list og hugmyndir Munari. Í ljósaveri leikskólans er leikiđ međ möguleika ljóssins og litanna á margvíslegan hátt. Ađ skapa međ ljósi, ađ breyta rými međ ljósi er hluti af ţví sem ţar er gert. Stundum í umhverfi sem hvetur til rannsókna á tengslum ljós og hluta. Hér ađ neđan gefur ađ líta dćmi.  Margir foreldrar kannast viđ skuggaleikshúsiđ.

skuggabra.JPG

Börn rannsaka ljós á mismunandi veru, stundum verđur til sjálfsprottinn leikur í tengslum viđ teiknarann snjalla, sólargeislann. Ef börn umgangast ljós og skugga af opnum hug, eru ţau líklegri til ađ taka eftir  tćkifćrum náttúrunnar í daglegum önnum. 

 

Ađ lokum Munari bar mikla virđingu fyrir börnum sem endurspeglađist í list hans. HAnn trúđi ţví ađ hver manneskja bćri í sér hćfileika til ađ útbúa rými og hluti sem kölluđust á viđ fagurfrćđina, ef hún hefđi ađgang ađ tćkni og leiđbeiningu. Dćmin hér ađ ofan eru vonandi vísbending um ađ ţađ sé réttmćt ályktun.  (KD 13. maí 2011)

Greinin hér ađ ofan birtist líka og var samin bćđi fyrir ţetta blogg og heimasíđu ţess leikskóla sem ég ţekki best ţessa daga, leikskólann Ađalţing í Kópavogi.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband